COVID-19 pandemisi sırasında İstanbul'da geçici laboratuvar yeri seçimi ve bir uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZLIGÜL DEMİRCİ
Danışman: Bahadır Gülsün
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yüzyılın en büyük tehditlerinden olan COVID-19 salgını dünyanın birçok ülkesine yayılmış durumdadır. Ülkemizde de COVID-19'a yakalanan insan sayısı gün geçtikçe artıyor ve bu durum PCR test talebini arttırmıştır. Sağlık bakanlığı tarafından belirlenen mevcut devlet hastanelerinin ücretsiz PCR test hizmeti verdiği COVID poliklinikleri mevcuttur. Fakat bu hastanelerin test taleplerini karşılamada zorlandığı gözlemlenmiştir. Bu nedenle, ek kapasite görevi görecek modüler laboratuvarların kurulmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Hastanelerin yükünü hafifletecek ve daha çok PCR testi yapılmasına olanak sağlayacak geçici modüler laboratuvar merkezi yerlerinin belirlenmesi, hastalara yanıt verme süresini azaltmak için önemlidir. Bu çalışmanın amacı, hastaların tümüne olabildiğince çabuk yanıt vermek için toplam seyahat maliyetini ve laboratuvar kurulum maliyetini en aza indirmektir. Problem NP-Zor türünde olduğundan ve matematiksel modellerin çözümünün çok uzun sürelerde sonuçlanacağı ya da sonuç bulmada yetersiz kalacağından dolayı meta sezgisel yöntemlere başvurulmuştur. Uluslararası bir metropol olan İstanbul, Asya ve Avrupa kıtalarında yaşayan 15 milyondan fazla nüfusa sahiptir. İstanbul' da insan nüfusu çok yüksek olduğu için COVID-19 ile enfekte olma riski daha fazladır. Bu yüzden İstanbul ilinde covid-19 hizmeti veren devlet hastaneleri için bir vaka çalışması gerçekleştirilmiştir. İstanbul ili içindeki tüm devlet hastanelerinin test talebi karşılanacak şekilde en uygun laboratuvar yeri seçimi gerçekleştirilmiştir. Problem doğrusal programlama olarak GAMS paket programında modellenmiştir. Daha sonrasında optimale yaklaşma performanslarını değerlendirmek için meta sezgisel yöntemlere başvurulmuştur. Meta sezgisel yöntemlerden Tabu Arama ve Genetik Algoritma seçilmiştir. Seçilen iki meta sezgisel yöntem MATLAB paket programında kodlanmıştır. Her iki algoritma için de parametreler değiştirilerek denemeler gerçekleştirilmiştir. Optimal sonuca en yakın olan parametre setleri kabul edilmiştir. Daha sonra Tabu Arama ve Genetik Algoritmanın sonuca yaklaşmada ki etkinliği birbiriyle kıyaslanıp, en uygun algoritmanın verdiği en iyi sonuç seçilmiştir. Sonuç olarak İstanbul ili için optimale en yakın laboratuvar merkezi yerleri tespit edilmiştir.