Çevrim içi arkadaşlık ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide çevrim içi kendini açma ve çevrim içi algılanan ihtiyaç doyumunun aracı rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE GÜNDÜZ SOYTÜRK
Danışman: Ali Eryılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, çevrim içi arkadaşlık nitelikleri ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide çevrim içi kendini açma ve çevrim içi algılanan ihtiyaç doyumunun aracılık etkilerini saptamaktır. Araştırmada, öznel iyi oluşun bağımlı (yordanan) değişken, çevrim içi arkadaşlık niteliklerinin bağımsız (yordayıcı) değişken ve çevrim içi kendini açma ile çevrim içi ihtiyaç doyumunun da aracı değişken olduğu bir hipotez model önerilmiş ve yapısal eşitllik modellemesi analizi yoluyla test edilmiştir. Araştırmanın örneklemi, yaşları 18-25 arası değişen, üniversitede farklı bölümlerde öğrenim gören toplamda 550 (408 Kadın, 142 Erkek) kişiden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Pozitif-Negatif Duygu Ölçeği", "Yaşam Doyumu Ölçeği", "Çevrim İçi Arkadaşlık Ölçeği", "Kendini Açma Ölçeği", "Çevrim İçi Algılanan İhtiyaç Doyumu Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız grup t-testi, Kruskal Wallis-H Testi, Mann-Whitney-U Testi, korelasyon analizi ve hipotez modelin test edilmesinde Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) analizi ve dolaylı etkilerin anlamlılığını test etmede ise 'bootstrap yeniden örnekleme' test tekniği kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda cinsiyete, çevrim içi arkadaşla yüz yüze görüşüp görüşmeme durumuna ve çevrim içi arkadaşla geçirilen günlük süreye göre öznel iyi oluş düzeylerinde anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır. Öte yandan sosyal medyayı günlük kullanım süresi açısından ise öznel iyi oluş düzeylerinde anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Araştırmanın bulguları önerilen hipotez modelin doğrulandığını ve modelin uyum iyiliği değerlerinin çoğunluğunun kabul edilebilir ve bazılarının da iyi uyum değerleri gösterdiğini ortaya çıkarmıştır. Bu bulguya göre çevrim içi arkadaşlık nitelikleri ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide çevrim içi kendini açmanın ve çevrim içi algılanan ihtiyaç doyumunun tam aracı role sahip olduğu ve seri aracılık etkisi gösterdiği görülmüştür. Araştırmanın bulguları kuramsal yaklaşımlar ve literatürdeki benzer diğer araştırmalar ışığında tartışılmış ve bulgulardan yola çıkılarak önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Çevrim İçi Arkadaşlık, Öznel İyi Oluş, Çevrim İçi Kendini Açma, Çevrim İçi İhtiyaç Doyumu