Yerel mimarinin sürdürülebilir mimariye katkısının irdelenmesi: Divriği evleri örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLAY AYKAN
Danışman: Gökçe Tuna Taygun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Endüstri devrimi ile 18. yüzyılda insanların yaşam biçimlerinde değişimler başlamış ve bu da yaşam alanlarını doğrudan etkilemiştir. Endüstrileşme sürecinde hızlı ve denetimsiz kentleşme, nüfus artışı ve kontrolsüz kaynak tüketimi; bağlamdan kopuk, fazla enerji tüketen, tek tipleşen yapıları ve çevre sorunlarını oluşturmuştur. Enerji krizi, küresel ölçekte kaynak yetersizliğinin fark edilmesini sağlamıştır. Bu durum farklı disiplinlerin kendi kapsamları çerçevesinde sürdürülebilirlik kavramını ele alması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Konutlarda tüketilen enerji, sektörel dağılımda %22 oranında yer tutmaktadır ve insan vaktinin büyük bir oranını iç mekanda geçirmektedir. Bu durum, mimarlık disiplinini sürdürülebilirlik bağlamında çalışılması gereken temel disiplinlerden biri haline getirmiştir. Sürdürülebilirlik anlayışının ileri teknolojinin de etkisiyle, sözde çevreye duyarlı gerçekte üretim maliyeti yüksek ve bol enerji tüketen yapı örnekleri de oluşturduğu gözlenmiştir. Bu anlamda yerel mimari; çevreyle bütünleşik tasarımı, özgün ve akılcı çözümleriyle sürdürülebilirlik bağlamında dikkatleri üzerine çekmektedir. Çalışma kapsamında da yerelin sürdürülebilirlik bağlamında irdelenmesi, Divriği evlerinin sürdürülebilir niteliklerinin ortaya çıkarılması ve çağdaş mimari yaklaşımlar için veri oluşturması amaçlanmıştır. Literatürde yerel mimarinin sürdürülebilirlik bağlamında incelendiği çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmalarda kullanılan değerlendirme araçlarından biri olan VerSus Projesi kapsamında belirlenen ilke ve stratejiler, farklı coğrafyalardaki yerel mimari örneklerinin incelenmesiyle oluşturulmuş ölçütlerdir. Bu sebeple çalışma kapsamında yerel mimarinin sürdürülebilirlik değerlendirmesi; VerSus Projesi'nin ilke ve stratejileri doğrultusunda çevresel, sosyokültürel ve sosyoekonomik boyutlarda belirlenen ilke ve stratejiler doğrultusunda yapılmıştır. Alan çalışması için Divriği evlerinin seçiminde daha önce sürdürülebilirlik bağlamında ele alınmamış olması ve özgün niteliklerini koruyarak ayakta kalmış olan evler hakkında gerekli verilere ulaşabiliyor olmak etkili olmuştur. Divriği evlerinin analizi; alan çalışması sırasında çekilen fotoğraflar, yerel halktan edinilen bilgiler ve gözlemlere göre yapılmıştır. Bu doğrultuda sürdürülebilir nitelikleri ortaya çıkarılmıştır. Bu niteliklerin çağdaş mimariye uyarlanması ve Divriği evlerinin varlığının sürdürülebilmesi amacıyla öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir mimari, yerel mimari, yerelin sürdürülebilirliği