Ortaokul öğrencilerinin akademik motivasyon, öz yeterlik inançları ve bilişsel esneklik düzeyleri ile aralarındaki aracılık ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA İŞLER
Danışman: Banu Yücel Toy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir işe başlamak, işin devamlılığını ve bir sonuca ulaşmasını sağlamak için gerekli temel faktör olan motivasyon, yaşamın her alanında olduğu gibi okul hayatında da önemli bir yere sahiptir. Ortaokul çağındaki öğrenciler ele alındığında gerek liseye geçiş sınavına hazırlanmanın yarattığı stresin gerekse ergenliğin getirdiği bedensel ve duygusal değişimlerin de öğrencilerin akademik motivasyon durumlarını etkileyeceği düşünülmektedir. Öte yandan bu süreç içerisinde öğrencilerin karşılaştıkları yeni durumlara uyum sağlama becerileri diğer bir ifadeyle bilişsel esneklik düzeyleri, farklı seçenekleri görüp değerlendirebilmeleri ve bunları yaparken kendilerini yetkin hissetmeleri de motivasyon durumlarına etki etmektedir. Bu bağlamda araştırmanın genel amacı ortaokul öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile öz yeterlik inançları ve akademik motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma nicel desenli bir çalışma olup değişkenler arası ilişkileri ortaya koymak amacıyla betimsel tarama ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma kapsamında akademik motivasyon, öz yeterlik ve bilişsel esneklik kavramları cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenleri açısından ele alınmış ve bu kavramların birbirleriyle olan ilişkisi ortaya konmuştur. Ortaokul öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerinin akademik motivasyon düzeylerini yordamasında öz yeterlik inançlarının aracılık etkisi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılında İstanbul ili Zeytinburnu ilçesinde öğrenim görmekte olan 481 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın örnekleminin belirlenmesinde olasılıklı örnekleme yöntemlerinden küme örnekleme ve tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri, basılı form olarak dağıtılan ölçekler aracılığıyla toplanmıştır. Cinsiyet ve sınıf düzeyi karşılaştırmalarında bağımsız örneklem t-testi ve ANOVA, değişkenler arasındaki ilişki için korelasyon analizleri yapılmıştır. Bilişsel esnekliğin akademik motivasyonu yordamasında öz yeterliğin aracı etkisinin belirlenmesi amacıyla aracılık analizi yapılmıştır. Araştırmada cinsiyet değişkeninin öğrencilerin öz yeterlik puanları üzerinde anlamlı etkisi olduğu; sınıf düzeyi değişkeninin de bilişsel esneklik puanları ile akademik motivasyon ve öz yeterlik ölçeklerinin bazı alt boyutlarında anlamlı fark oluşturduğu tespit edilmiştir. Öz yeterlik ve bilişsel esneklik kavramlarının birbirleriyle orta düzeyde pozitif yönlü bir ilişkiye sahip olduğu; öğrencilerin akademik motivasyon düzeylerinin ise öz yeterlik ve bilişsel esneklik düzeyleriyle pozitif yönde bir ilişkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Öte yandan, bilişsel esnekliğin akademik öz yeterlik aracılığıyla kısmen ya da tam olarak akademik motivasyonun tüm alt boyutları üzerinde etkisi olduğu belirlenmiştir.