Şor Masalları (İnceleme-Metin)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA ZEHRA UĞURCAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Aynur Koçak
Eş Danışman: Mehmet Aça
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Şor Türkleri, Güney Sibirya'nın Kemerovo Bölgesi'nde yaşayan bir topluluktur. Günümüzde giderek zayıflayan etnik kimlikleriyle Rus toplumu içerisinde asimile olmuş şekilde yaşayan Şor Türklerinin kadim dönemlerden günümüze erişen, özellikle destan ve masal ağırlıklı zengin bir halk edebiyatı külliyatı bulunmaktadır. Şor Türklerinin halk edebiyatı ürünleri, kadim Türk geleneklerini yansıtması ve sözlü edebiyat kültürünün önemli bir parçası olması sebebiyle hem edebiyat hem kültür çalışmaları açısından son derece büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışmada Şor halk edebiyatı türleri arasında önemli bir yer tutan Şor masalları konusu ele alınacaktır. Şor masalları, yüzyıllar boyunca Şor toplumu içerisinde anlatıcılık geleneği ekseninde anlatılagelmiş ve 20. yüzyılda farklı araştırmacılar tarafından kayıt altına alınmıştır. Çalışmadaki veriler, Türkiye Türkçesine aktarılan metinlerin çerçevesinde sunulacaktır. Türkiye Türkçesine aktarılan masal metinlerini anlamak ve incelemek için önce Şor toplumunu tanımak gerekmektedir. Bu doğrultuda Şor Türklerinin tarihinden, sosyal yaşamlarından, bugünkü durumlarından söz edilerek, onların anlatıcılık geleneği ile sözlü kültürü üzerinde durulacak ve Şor etnik kimliğinin zayıflaması ile Şor dilinin yok olmak üzere olan diller arasında kabul edilmesinin nedenleri tartışılacaktır. Çalışmanın diğer bir aşaması, elde edilen bilgiler ışığında tercüme edilmiş masal metinlerini açık ve örtük anlamlarıyla birlikte deşifre etmek ve yorumlamaktadır. Çalışmanın amacı, günümüzde dilleri yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan Şor Türklerinin, en önemli kültür yansıması olan halk edebiyatı ürünlerinin bilim çevresine tanıtılmasını sağlamak, daha kapsamlı araştırmalara zemin hazırlayacak bir birikim sunmak ve Şor masal dünyasından hareketle Şor toplumunun arkaik düşünce dünyasına ışık tutmaktır.