Determination of trace and ultratrace cadmium in different matrices using microextraction strategies and analysis methods

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ERHAN AKKAYA

Danışman: Sezgin Bakırdere

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kadmiyum, kanserojen etkileri ile bilinen bir elementtir. Endüstride de bol miktarda rağbet görmektedir. Bu nedenle de canlı organizmalara yüksek miktarda girişi olur, vücut aktivitelerini ve mineral dengesini etkileyebilir. Kadmiyum birikimi nedeni ile vücut fonksiyonları etkilenir, böbrek ve karaciğer kanseri gibi farklı türde hastalıklara yol açabilir. Kanserojen etkileri nedeniyle bu elementin tayininin mümkün olduğu kadar hassas bir şekilde gerçekleştirebilmesi gerekmektedir. Modern cihazlar kullanılarak ultraeser seviyelerde (ng/L) kadmiyum tayini yapılabilmektedir. Ne var ki; bu cihazlar pahalı, ulaşımı zor, kullanımları karmaşık ve bakım maliyetleri yüksek cihazlardır. Bu nedenler alevli atomik absorpsiyon (AAS) cihazının önemini artırmaktadır, AAS ucuz, kullanımı kolay ve bu özelliklerinden ötürü de oldukça yaygın olarak kullanılan bir cihazdır. AAS'nin bu nitelikleri araştırmacıları, farklı yöntemler ve cihaz eklentileri geliştirerek, hassasiyetini pahalı ve modern cihazlarla karşılaştırılabilecek seviyelere getirmeye yönlendirmiştir. Bu tez kapsamında, farklı cihaz ve önderiştirme yöntemleri kombine edilerek, AAS cihazının tayin gücü arttırılmaya çalışılmıştır. İki farklı mikroekstraksiyon stratejisi; yarıklı kuvars tüp (YKT) ve kesikli tip hidrür oluşturma (KT-HO) ile birleştirilerek düşük tayin limitleri elde edilmeye çalışılmıştır. İlk olarak, katılaştırılmış yüzen organik damla (KYOD) metodu ile analit önderiştirilmiş ve YKT-AAAS cihazı ile tayin edilmiştir. YKT atomların ışık yolunda kalma süresini arttırarak, cihazın tayin gücünde bir artış elde etme amacıyla kullanılmıştır. Diğer yöntemde, manyetik nanopartikül esaslı katı faz ekstraksiyonu (KFME) yöntemi analiti önderiştirme amacı ile kullanılmıştır. Nanopartiküller, yüzey alanlarının arttırılması amacı ile stearik asit ile kaplanmıştır. Bu önderiştirme metodu, YKT-AAAS ile de kombine edilmiştir. Son olarak ise daha düşük tayin limitlerine ulaşmak için stearik asit kaplı manyetik nanopartikül (SAKMNP) esaslı KFME, KT-HO ile kombine edilmiştir. Sonuç olarak, üç analitik strateji de geleneksel AAS cihazının tayin gücünde artış sağlamıştır. Bu metotlar sayesinde, KYODME-YKT-AAAS ile 0.4 µg/L, SAKMNP-KFME-AAAS ile 0.11 µg/L, SAKMNP-KFME-KT-HOAAS ile ise 81.7 ng/L gözlem limiti elde edilmiştir (tayin gücünde sırasıyla 109, 382 ve 514 kat artış).