KİNETİK MİMARLIK BAĞLAMINDAKİ HAREKETLİ YAPI UYGULAMALARININ İNCELEME VE DEĞERLENDİRMELERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAN DURAN
Danışman: Ali Osman Kuruşcu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Modern insan yaşamı farklı zamanlarda ve farklı dönemlerde, farklı gereksinimlere ihtiyaç duymaktadır. Mimari açıdan düşünüldüğünde de bu durum, kullanıcının farklı gereksinimlerini karşılayacak şekilde yapının değişim göstermesinde önemli bir tasarım kriteri olmaktadır. Kullanıcıların yaşam tarzı önceki zamanlara kıyasla daha hızlı bir şekilde değişmekte ve bugünün dış dünyası, insanları yoğun ve farklı şekillerde etkilemektedir. Bir yapının değişen çevresel koşullara uyum sağlaması ve kullanıcısının ihtiyaçlarını karşılaması için ortaya çıkan Kinetik Mimarlık kavramıyla oluşturulan uygulamalar, modern mimarinin günümüzde geldiği en gelişmiş durumudur. Bu tezde; kinetik mimarlık bağlamında yer alan hareketli yapı çeşitlerinin, katkılarının neler olduğu ve günümüzde hareketli yapılara neden daha sık rastlanılmadığının sebepleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda kullanım amaçlarına göre tasarım stratejileri, hareket mekanizmaları ve yapılarda kullanılan malzemeler gibi farklı yapı bileşenleri incelenmiştir. Elde edilen verilerle, kinetik mimarinin tasarım ve teknik gerekliliklerinin daha iyi anlaşılması ve de bu tarz yapılarda varsa yaşanılan sorunların irdelenerek ortaya çıkarılması sağlanmıştır. Çalışmada öncelikle hareketli yapılarla ilgili yapılan literatür araştırmasının özeti, tezin amacı ve hipotez açıklanmıştır. Yapılan araştırmalar, hareketli yapı uygulamalarının yurt dışında daha çok olduğunu göstermiş ve bundan dolayı yabancı kaynaklardan daha çok yararlanılmıştır. Devamında, kinetik mimarlık kavramının açıklaması ve kinetik mimarlıkla ilgili yapılan farklı tanımlamalara değinilmiş, eski çağlardan günümüze kadar olan dönemdeki hareketli yapılar kronolojik olarak incelenmiş, açıklayıcı örnekler eşliğinde mimari ortamda hareketli yapıların sınıflandırılması ve uygulama özellikleri açıklanmıştır. Ardından hareket prensipleri ve kinetik yapı tipolojilerinin sınıflandırmaları yapılmıştır. Bunun yanı sıra yapılardaki hareket gereksinimi, hareketin kullanıcı ve çevreyle olan ilişkisi incelenmiştir. Kinetik tasarım üzerinde büyük bir etkiye sahip olan mekanik ve malzeme mühendisliği gibi farklı mühendislik bölümlerinin teknolojik başarı ürünleri; hareketli yapılarda kullanılan malzeme çeşitleri, hareketli mesnet çeşitleri ve hareket başlatıcı elemanlar olarak sınıflandırılmış ve detaylarıyla açıklanmıştır. Dünya genelinde yer alan çeşitli fonksiyonlu ve mimari açıdan özgün tasarımlı hareketli yapılardan 10 örnek seçilerek; yapıların genel özellikleri, yapı bileşenleri, yapıdaki hareketlilik, strüktür sistemi, kullanılan malzemeler ve yapıların güncel durumlarının incelendiği bir çalışma yürütülmüştür. Son olarak, çalışma içerisinde incelenen örneklerin yer aldığı bir tablo oluşturularak elde edilen sonuçlar özetlenmiş ve bu tip yapılarla ilgili yaşanan sorunlar ve bunlara ilişkin öneriler yapılmıştır.