İnsan meme kanser hücre lizatı ve çeşitli adjuvanları içeren formülasyonlarla indüklenmiş dendritik hücrelerin T lenfositler üzerinde immünostimülan etkinliğinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOMÜHENDİSLİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE TARI
Danışman: Adil Allahverdiyev
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ülkelerde kadınlarda en sık görülen kanser türü meme kanseridir. Dünya Sağlık Örgütü'nün değerlendirmesine göre, 2018 yılında dünya genelinde kadınlarda görülen kanserlerin %24,2'sini oluşturacağı düşünülen meme kanseri, tüm kanser vakaları arasında ilk sırada bulunmaktadır. Meme kanserinin tedavisi temel olarak cerrahi, kemoterapi ve radyoterapiden oluşmaktadır. Ancak bu tedaviler hastanın sağlıklı hücrelerine de zarar vermekte, tümör nüksünü engelleyememekte ve sağ kalım süresini yeterli oranda uzatamamaktadır. Son yıllarda immünoterapinin kanser vakalarındaki tedavi edici potansiyelinin anlaşılmasıyla kanser aşılarına verilen önem artmıştır. Peptit temelli aşılar, tüm tümör hücre aşıları ve genetik temelli aşılar gibi farklı kanser aşısı yaklaşımları olsa da hastaların zayıf immün sistemlerini aktifleştiremedikleri için beklenilen sonuçlar elde edilememiştir. Bu nedenle son yıllarda profesyonel antijen sunum hücreleri olan dendritik hücre temelli aşı yaklaşımlarına olan ilgi artmıştır. FDA tarafından onaylanmış ilk kanser aşısı olan Sipuleucel-T (Provenge) aşısı immünoterapide dendritik hücre temelli kanser aşılarının başarısını kanıtlamıştır. Prostat kanserine karşı dendritik hücre temelli aşılar kullanılarak elde edilen bu başarı son yıllarda meme kanserine karşı da bu yöndeki çalışmalara olan ilgiyi artırmıştır. xii Meme kanserine karşı dendritik hücre temelli aşıların temelini Her-2, Muc-1 gibi çeşitli antijenlerle yüklenmiş, öldürülmüş ya da dondurulup çözülmüş tümör lizatlarıyla yüklenmiş ve tümör hücreleriyle füzyon yapılmış dendritik hücre temelli aşı çalışmaları oluşturmaktadır. Her-2 peptidinin dendritik hücrelere yüklenerek hazırlandığı Lapuleucel-T aşısı bu alandaki çalışmaların umut verici olduğunu gösterse de, etkinliği yalnızca Her-2 ifade eden kanser türleriyle sınırlıdır. Şimdiye dek meme kanserine karşı yapılmış dendritik hücre temelli aşı çalışmalarında meme kanserinin oldukça heterojen bir antijenik yapıya sahip olması, füzyon tekniğinin immün baskılayıcı ve toksik olması, etkili bir adjuvan ilavesinin yapılmaması gibi sebeplerle beklenilen sonuçlar elde edilemememiştir. Bu nedenle meme kanserine karşı mevcut dezavantajları içermeyen ancak mevcut yaklaşımlar arasında en çok ümit veren dendritik hücre temelli yeni aşı formülasyonlarının geliştirilmesi oldukça önemlidir. Buna göre bu tezin amacı dünyada ve ülkemizde meme kanserine karşı tüm tümör hücre lizatı ve çeşitli adjuvanlarla indüklenmiş dendritik hücre temelli aşı formülasyonlarının geliştirilmesi ve etkinliğinin T lenfositleri üzerinde incelenmesidir. Bu hedefe ulaşabilmek için, gönüllü kişilerden alınan kandan izole edilen periferal kan mononükleer hücrelerinden GM-CSF ve IL-4 sitokinleri kullanılarak dendritik hücreler farklılaştırılmıştır. Meme kanseri çalışmalarında sıkça kullanılan insan meme kanser hücrelerinin (MCF-7) kültürü yapılmış ve çeşitli yöntemlerle tüm antijenleri izole edilmiştir. Dendritik hücreler antijen ve Saponin, Polioxidonium, CFA ve CpG-ODN adjuvanlarının her biri ile yüklenmiştir. Elde edilen yüklü dendritik hücreler T lenfositler ile inkübe edilip in vitro immünostimülatör etkinlikleri kıyaslanarak incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda PKMH'nin dendritik hücreye farklılaştırılması morfolojik olarak gösterilmiştir. Çeşitli formülasyonlarla indüklenen dendritik hücrelerin immünofenotipik analizleri, adjuvanların CD83 matürasyon ve CD80 yardımcı uyaran moleküllerinin ekspresyonunu artırdığını ancak CD40 ve CD86 yardımcı uyaran moleküllerinin ekspresyonunu az miktarda değiştirdiğini göstermiştir. Buna rağmen indüklenmiş dendritik hücrelerin T lenfositleri ile kokültürü yapıldığında kültür süpernatantında yüksek miktarda sitokin salgılanmış olduğu belirlenmiştir. En yüksek IL-12p70 sitokin salımı 100 μg/ml POX adjuvanın kullanıldığı aşı formülsayonu ile elde edilirken, en yüksek IFN-gamma sitokin salımı 100 μg/ml Saponin adjuvanın kullanıldığı aşı formülsayonu ile elde edilmiştir. Ayrıca 100 μg/ml POX adjuvanın IL-10 ve IL-4 immünsüpresyon sitokinlerini büyük ölçüde azalttığı belirlenmiştir. Buna ek olarak, 100 μg/ml POX adjuvanın kullanıldığı aşı formülsayonu ile indüklenen dendritik hücrelerin T lenfositlerinde CTL dönüşümünü uyardığı ve bu T lenfositlerinin MCF-7 hücrelerini %80 oranında öldürdüğü tespit edilmiştir. Sonuç olarak Yıldız Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından desteklenen FYL-2017-3202 numaralı projesi kapsamında dünyada ve ülkemizde ilk kez olarak meme kanserine karşı çeşitli formülasyonlarla indüklenmiş yeni nesil dendirik hücre temelli aşı geliştirilmiştir. Elde edilen bu sonuçlar, meme kanseri antijenleri ve adjuvanlarla indüklenmiş dendritik hücrelerin T lenfositleri yüksek düzeyde indüklediğini göstermiş ve bu nedenle meme kanserinin immünoterapisinde kombinasyon halinde kullanılmasının uygun olabileceğini ortaya çıkarmıştır.