Kıyı kenti İstanbul ve siluet değeri: Büyükada siluetinin sürdürülebilirliği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE ÖZLEM ALEMDAR
Danışman: Server Funda Kerestecioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kıyı alanları kentlerin ayrıcalıklı arazileridir ve mimarlıkta özel bir alan ve kavram olarak tanımlanmaktadır. Kıyı kentlerinde tarih boyunca doğal ve yapılı çevre katmanlaşarak kentlerin kimliklerini oluşturmuştur. Kentlerin uzak bir bakıştan görsel olarak kavranabilen görünüşleri olan kent siluetleri yapılaşma baskısı altında değişime uğramaktadır. İstanbul'un kıyı alanlarında oluşan gelişim baskısı neticesinde, önceleri su kenti olan İstanbul kıyıları biçim değiştirmiştir. Plansız kentleşme ve globalleşme ile kentte yapılan yeni yapılar İstanbul'un siluetini olumsuz yönde etkileyerek, İstanbul siluetinin izlenmesi gerekliliğini doğurmuştur. İstanbul silueti dinamik yapılanma pratiğinde korunması ve izlemek için üzerinde bulguların belirlenmesi gereken bir çalışma alanıdır. İstanbul'un kentsel siluet değerlerinden biri olan Büyükada kıyı mekanının silueti, İstanbul'un dinamik yapılanma pratiğinden olumsuz olarak etkilenmektedir. Büyükada silüetini oluşturan öğelerden biri olan ahşap binaların Büyükada silüetindeki görünürlüğünün devamı için bulguların belirlenmesi tezin amacını oluşturmaktadır. Tezin amacını geliştirmek için aşağıda yer alan alt amaçlar oluşturulmuş ve tespitler yapılmıştır: 1- Tez kapsamında kıyı, siluet, kent silueti, kıyı kenti, siluetin sürdürülebilirliği, siluet değeri, algı kavramının tanımı ve Gestalt kuramı Şekil-Zemin İlkesi incelenerek; kentlerin siluet değerini oluşturan hassasiyet noktalarının belirlenmesi, kıyı alanları yönetimi ve planlama, koruma amaçlı imar plan yaklaşımları içerisinde siluet kavramının ele alınması gerekliliği vurgulanmıştır. Büyükada siluetlerinin yalın bir biçimde değerlendirmek amacıyla Gestalt Kuramı bağlamında incelenmiştir. 2-Büyükada siluetinde ahşap binaların denizden görünürlük değerinin tespit edilebilmesi, siluet değerinin belirlenmesi amacıyla, Büyükada'nın tarihsel gelişimi, İstanbul kent kimliğindeki yeri, literatür taraması, yerleşim analizi ve ahşap yapıların tespiti, yapı yoğunluğuna bağlı olarak Büyükada siluetinin bölgelere ayrılarak alan çalışmasının sınırlılıklarını belirlenmiş, Büyükada yapı yoğunluğu açısından gruplandırılarak, 8 siluet bölgesine ayrılmıştır. Büyükada'nın silüet değerlerinden biri olan ahşap binaların kıyıdan algılanabilirliği, Büyükada'da kıyı mekanının kullanımında sınırlar getirerek, Büyükada siluetinin sürdürülebilirliğini sağlanmasında etkili bir faktördür. Büyükada'da yeni yapılacak yapılar siluet hattını değiştirerek, Büyükada'nın kentsel kimlikteki, hafızasındaki yerini etkileyecek sonuçlar yaratacaktır. Tez kapsamında belirlenen 8 karakteristik silüet kendi içerisinde değerlendirilerek Büyükada'nın silüet görünümlerinde koruma-kullanım dengesi sağlanmalıdır. Büyükada'nın silüetinin hassasiyet noktası ve silüet değerini oluşturan bileşenlerden biri olan ahşap binaların Büyükada silüetinde sürdürülmesinde, tezin sonuçlarında üretilen siluet fotoğrafları üzerinden yapılan Şekil-Zemin çalışması yol haritası olarak kullanılabilir. Tez kapsamında karşılaştırmalı olarak yer alan Ada siluetinin yoğun yapılaşma baskısı altındaki iskele bölgesinin incelenmesinde rehber olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.