Ebeveynlere yönelik geliştirilen duygusal ihmal ve duygusal istismara müdahale programının etkililiğinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEYHAN TURHAN
Danışman: Ali Eryılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynlere yönelik hazırlanan müdahale programının duygusal ihmal ve duygusal istismar düzeyleri üzerinde etkililiğini incelemeyi hedeflemektedir. Çalışma kapsamında hazırlanan 12 oturumluk müdahale programında Bağlanma Kuramı-Zihinselleştirme Teorisi, Bilişsel Davranışçı Yaklaşım, Sosyal Öğrenme Kuramı, Pozitif Psikoterapi ve Pozitif Psikoloji yaklaşımlarından yararlanılarak müdahale çok boyutlu bir yapı üzerine temellendirilmiştir. Müdahale programının etkililiğini saptamak amacıyla 2x3'lük deney ve kontrol gruplu, ön test-son test-izleme ölçümlü deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 10 kişi deney, 10 kişi kontrol grubunda olmak üzere 20 ebeveyn oluşturmaktadır. Ebeveynler "Duygusal İstismar Potansiyeli Ölçeği" kullanılarak belirlenmiş ve gruplar deney ve kontrol olmak üzere seçkisiz atanmıştır. Her iki gruba da deneysel işlemden önce, deneysel işlem bitiminde ve deneysel işlem bitiminden 8 hafta sonra olmak üzere, araştırmacı tarafından oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu", "Duygusal İstismar Potansiyeli Ölçeği", "Duygusal İstismar Farkındalık Ölçeği" ve "Anne Çocuk İhmal Ölçeği" uygulanmıştır. Veriler SPSS 26. 0 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğunun belirlenmesi için çarpıklık-basıklık değerleri ve Shapiro-Wilk testinden yararlanılmıştır. Grup içi ön test, son test izleme puanlarının karşılaştırılmasında normal dağılan veriler için Tekrarlı Ölçümler Anova, normal dağılıma uymayan veriler için Friedman Testi kullanılmıştır. Gruplar arası puanların karşılaştırılmasında ise, normal dağılım gösteren veriler için Bağımsız Gruplar T- Testi kullanılırken, normal dağılım kurallarına uymayan veriler için parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, geliştirilen müdahale grubuna katılan deney grubundaki ebeveynlerin duygusal istismar potansiyelinde azalma, duygusal istismar farkındalıklarında artış ve duygusal ihmal uygulama düzeylerinde anlamlı düzeyde azalma olduğu ve bu değişimin izleme testinde de devam ettiğini gösterirken, kontrol grubu katılımcıların duygusal istismar potansiyeli, duygusal istismar farkındalık ve duygusal ihmal düzeylerinde anlamlı bir farklılık olmadığını ortaya çıkarmıştır. Bulgular tartışılarak sonuçlar kapsamında öneriler sunulmuştur ve geliştirilen çok boyutlu müdahale programının duygusal ihmal ve istismarı önleme ve müdahale amacıyla okullarda ve topluma hizmet sağlayan kurumlarda uygulanabileceği görülmektedir.