İlaç tedarik zincirinde bulanık tabanlı risk değerlendirme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM YALÇINKAYA
Danışman: Selçuk Çebi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İlaç tedarik zinciri, bir ülkenin sağlık sisteminin temel bileşenlerinden biridir ve zincirin her halkasında riskler bulunmaktadır. Bu zincirdeki risklerin değerlendirilmesi ve yönetilmesindeki herhangi bir eksiklik canlı sağlığını olumsuz etkileyebileceğinden, risklerin doğru değerlendirilmesi önem kazanmaktadır. Tez çalışmasında üretici ilaç firmalarının, lojistik süreçleri için dış kaynak kullanımındaki riskler araştırılmıştır ve üreticilere tedarikçi seçim sürecinde izleyecekleri bir metodoloji sunulmuştur. Birden fazla risk kriteri ve alternatif içeren problemlerde, çok kriterli karar verme yaklaşımlarının karar vermeyi kolaylaştırması ve belirsizlikle başa çıkmada bulanık kümelerin iyi performans göstermesi sebebiyle önerilen yaklaşımda bulanık tabanlı ÇKKV yöntemlerinden yararlanılmıştır. Çalışmada ilaç tedarik zincirinde lojistik süreçleri için dış kaynak firması kullanımının riskleri dört ana ve yirmi sekiz alt kriter altında toplanmıştır. Ana risk kriterleri; teslimat güvenilirliği, kalite, operasyonel, iletişim ve teknoloji olarak tanımlanmış ve Pisagor AHP yöntemi kullanılarak kriterlerin önem dereceleri belirlenmiştir. Elde edilen ağırlıklandırmaya bağlı olarak alternatif tedarikçi firmalarının bu riskler altında gösterdiği performans Pisagor bulanık WASPAS yöntemi ile elde edilmiştir. Küresel bulanık set tabanlı AHP yöntemiyle risk kriterlerinin önem derecesi, küresel bulanık set tabanlı WASPAS yöntemiyleyse alternatiflerin performans skorları valide edilmiştir. Her iki yaklaşımla da elde edilen sonuçlara göre kalite en önemli risk kriteri olarak belirlenmiştir. Bir ilacın etkinliğinin kaybolması ilacın tedavi edici özelliklerinin ortadan kalkması ve hatta hastaya zarar vermesi anlamına gelebilir. Bu durumda zincirde kalite riskinin minimize edilmesinin çok önemli olduğu gösterilmiştir. Bu çalışma ile ilaç tedarik zincirinde lojistik süreçleri için dış kaynak firmalardan hizmet alan üreticilere tedarikçi seçimi sürecinde izleyebilecekleri bir yaklaşım sunulmuştur.