Alışveriş merkezlerinin işlevlerini kaybetme nedenleri ve yeniden işlevlendirilen alışveriş merkezleri örnekleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ BUĞRA SARIAKÇALI
Danışman: Kunter Manisa
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanoğlunun en temel etkinliklerinden olan alışveriş ve satın alma aktiviteleri, tarih boyunca her zaman periyodu ve uygarlıkta, farklı alan ve mekânlarda yapılmıştır. Antik dönem ve orta çağ kentlerinde, kamu binaları ve kent meydanlarına kurulan pazar yerlerinde gerçekleştirilen alışveriş ile ilgili etkinlikler, 20.yy'da ortaya çıkmaya başlayan alışveriş merkezleri ile kent merkezlerinin dışına kaymıştır. 1956 yılında ABD'nin Minnesota kentinde, mimar Victor Gruen tarafından tasarlanan Southdale Center; üstü kapalı ve tümüyle iklimlendirilmiş olan iç ortamıyla birlikte modern alışveriş merkezlerinin öncüsü olmuştur. Southdale Center'dan sonra, modern alışveriş merkezleri tüm dünya ülkelerine yayılmıştır. 1988 yılında İstanbul'da hizmete açılan Galleria AVM ise, Türkiye'deki modern alışveriş merkezlerinin ilki olmuş ve ülkemizde yeni bir süreç başlatmıştır. Günümüzde alışveriş merkezleri artık insanların alışveriş ihtiyaçlarını karşılamaktan ziyade; bünyelerinde barındırdıkları çeşitli boş zaman geçirme aktiviteleri ve eğlence işlevleri, restoran ve kafeteryaları, sinema salonları, spor faaliyetleri ve kültürel etkinlikleriyle bulundukları kentlerin odak noktaları haline gelmiştir. 2000'li yıllarla birlikte sosyo-ekonomik ve toplumsal değişmeler, perakende arzı fazlası, yoğun rekabet, teknolojik gelişmelerin hızlanması sonucu yaygınlaşan e-ticaret, yanlış konum seçimi, mimari ve kentsel planlama hataları gibi nedenler sonucu; alışveriş merkezleri özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde işlevlerini kaybetmeye başlamaktadır. Yapım tarihi eski ve fiziksel anlamda demode olan alışveriş merkezleri, yeni hizmete açılan ve daha heyecan verici faaliyetler sunabilen; son moda tasarım eğilimlerine sahip alışveriş merkezleri karşısında rekabet edemeyerek cazibelerini yitirmektedir. İşlevlerini kaybetmeye başlayan alışveriş merkezleri, sadece kendi ekonomik canlılıklarını yitirmekle kalmamakta; yakın çevrelerindeki ticari kalkınma potansiyeline de zarar vermektedir. Bu nedenle, metruk ve âtıl bir vaziyette bulunan alışveriş merkezleri için hem ülkemizde hem de ABD'de çeşitli yeniden işlevlendirme projeleri uygulanmaya başlanmıştır. İşlevini kaybetmiş alışveriş merkezlerini farklı fonksiyonlar yükleyerek yeniden kullanmanın, başta sürdürülebilirlik ve kentsel yayılmayı yavaşlatma gibi birçok avantajı bulunmaktadır. Tez çalışması kapsamında ABD ve Türkiye'de, farklı kullanımlara dönüştürülen alışveriş merkezleri incelenmiştir. Bu bağlamda, alışveriş merkezlerinin kullanım dönüşümüne uygun olan birtakım işlevler ile, dönüşüm kapsamında binalara yapılan müdahale yöntemleri çeşitli mimari kriterler üzerinden ifade edilmiştir. Çalışma içeriğinde sunulan verilerin, gelecek zamanlarda yapılacak yeni çalışmalara ve uygulamalara ışık tutması amaçlanmaktadır.