Farklı çözücü ve yöntemler kullanılarak elde edilen propolis ekstraktlarının karakterizasyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP BAKKALOĞLU
Danışman: Muhammet Arıcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Arıcılık ürünleri fonksiyonel özellikleri nedeni ile yüksek katma değeri olan gıdalardır. Arıcılık ürünlerinden biri olan propolis, içerisinde kanser türleri de olmak üzere bir çok hastalığa karşı ilaç veya tedaviye yardımcı gıda takviyesi olarak kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında, propolisin etanol, DMSO (dimetilsülfoksit), PG (propilen glikol) ve su ile ekstraksiyonunu gerçekleştirilmiştir. Ekstraksiyonların etkinliğini arttırmak için ultrases (US) uygulamasından yararlanılmış ve ekstraksiyon parametreleri yüzey tepki metodu (RSM) kullanılarak optimize edilmiştir. Optimizasyon sonucu ekstraksiyonun etkinliği, propolis bileşiminde bulunan biyoaktif bileşenlerin tespiti ile kontrol edilmiştir. Biyoaktif bileşenler tespit edilirken HPLC yönteminden faydalanılmıştır. Propolis ekstraktlarının karakterizasyonu için FT-IR ve Raman spektroskopisi kullanılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda ultrases uygulamasının tüm çözücüler için ekstraksiyon etkinliğini arttırdığı belirlenmiştir. Bununla birlikte çözücü etkinliğinin en etkili den en az etkili olana doğru etanol, DMSO, PG ve su olarak sıralandığı tespit edilmiştir. Propolisin farklı çözücüler kullanılarak yapılan klasik çözücülü ve ultrases destekli ekstraktlarının antimikrobiyal etkisi incelenmiştir. Propolisin su dışındaki ekstraktları ile yapılan klasik çözücülü ve ultrases destekli ekstraktlarının test mikroorganizmaları üzerine antimikrobiyal etki gösterdiği belirlenmiştir. Propolisin gıda olarak tek başına kullanımı tüketici tarafından sağlık sebebiyle tercih edilse de lezzet açısından rağbet görmemektedir. Bu nedenle propolis ekstraktları enkapsüle edilmiştir. Enkapsüle edilen sulu propolis ekstraktları SEM ile görüntülenmiştir. Enkapsüle edilen sulu propolis ekstraktları balda kullanılarak balın fonksiyonel özelliği arttırılmıştır. Ayrıca propolisin enkapsüle edilerek bala katılması sonucu yapılan hedonik testlerle propolisin istenmeyen tat ve koku özellikleri maskelenerek tüketimi kolaylaştırılmıştır. Enkapsüle edilmiş propolis-bal karışımının toplam fenolik kapasitesi, antioksidan ve antimikrobiyal aktivitesi incelenmiştir. İnceleme sonucunda enkapsüle propolisin balın fenolik bileşen, antioksidan kapasitesi ve antimikrobiyal aktivitesine önemli bir katkı sağlamadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma ile propolisin fonksiyonel özelliklerinde en yüksek seviyede nasıl faydalanacağı tespit edilmiş ve farklı gıdalara katılarak fonksiyonel gıdalar kategorisine yeni birçok ürün katılmasına temel oluşturulmuştur. Ayrıca doğal gıda katkı maddesi olarak propolis ekstraktının kullanımının sadece gıda sektörüne değil kozmetik ve ilaç endüstrisinde de hammadde olarak kullanılması hedeflenmiştir.