Farklı troposfer iz düşüm fonksiyonlarının hassas mutlak nokta konum belirleme doğruluğuna etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, HARİTA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FARUK CAN DURMUŞ
Danışman: Bahattin Erdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Farklı mühendislik uygulamaları için Küresel Navigasyon Uydu Sistemleri (Global Navigation Satellite Systems ,GNSS)'nin kullanımı etkili bir araç haline gelmiştir. Konumlama tekniklerinin performansını etkileyen çok sayıda hata kaynakları bulunmaktadır. Hassas Mutlak Nokta Konum Belirleme (Precise Point Positioning ,PPP) tekniğinde iyonosfer bağımsız kombinasyonlardan yararlanıldığı ve fark teknikleri kullanılamadığı için söz konusu hatalar modellenmelidir. PPP tekniği üzerine yapılan çalışmalar gösteriyor ki; troposferdeki serbest su buharı ve kuru havanın sebep olduğu GNSS sinyallerine etkiyen troposferik gecikme modellenmesi gereken önemli bir parametredir. Troposferik gecikmeyi modellemek için iz düşüm fonksiyonları kullanılmaktadır. Bu çalışmada Niell Mapping Function (NMF), Vienna Mapping Functions 1 (VMF1), Global Pressue Temperature Model 2 (GPT2) ve Global Mapping Functions (GMF) iz düşüm fonksiyonlarının konumlama doğruluğuna etkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Yalnızca Küresel Konumlama Sistemi (Global Positioning System, GPS) uydularına yapılan gözlemler değerlendirilmiştir. Analiz için Crustal Dynamics Data Information System (CDDIS) arşivinden alınan istasyon verileri, Jet Propulsion Laboratory (JPL) tarafından üretilen GipsyX yazılımının 1.2 versiyonu ile değerlendirilmiştir. Farklı mevsimlerin etkilerini ortaya çıkarmak için 2018 yılının; Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının GPS gözlem verileri kullanılmıştır. Çözümler, her bir iz düşüm fonksiyonu ile yapılan değerlendirme için; 2, 3, 4, 6, 8, 12 ve 24 saatlik gözlem süreleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir ve her bir gözlem süresini içeren çözümler için karesel ortalama hata (Root Mean Square, RMS) değerleri hesaplanmıştır. Ayrıca gözlem yapılan istasyonun enlemi ve elipsoidal yüksekliği ile iz düşüm fonksiyonlarının konum doğruluğuna etkisi arasındaki ilişki incelenmiştir. Yatay konum doğruluğu ile tüm iz düşüm fonksiyonları arasında; mevsim ve konumdan bağımsız biçimde benzer bir ilişki vardır ve RMS değerleri birbirine oldukça yakındır. Düşey konum doğruluğu için genel olarak VMF1 en düşük RMS değerine sahipken, NMF en yüksek RMS değerine sahiptir. Elipsoidal yükseklik ile düşey konum doğruluğu arasında anlamlı bir ilişki elde edilememiştir. ekvatoral bölgede düşey konum doğruluğu için NMF çözümleri en düşük, VMF1 çözümleri ise en yüksek RMS değerine sahiptir. Aynı bölgede Ocak, Nisan ve Ekim aylarında GMF, Temmuz ayında ise NMF en düşük RMS değerine sahiptir. Kutuplara yaklaşan enlem değerlerinde ise VMF1 en düşük, NMF en yüksek RMS değerine sahiptir. Aynı koşullarda Güney Yarım Küre bölgesi için; Ocak ve Ekim aylarında VMF1 en düşük, Kuzey Yarım Küre bölgesi içinse; Temmuz ayında GMF en yüksek RMS değerine sahiptir.