Etnopedagoji yaklaşımı bağlamında Balkan ülkeleri ve Türkiye'nin okul öncesi ethosferinde karakter eğitimini 'anlama'

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NACİYE KAYA

Danışman: Yavuz Erişen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Etnopedagoji, toplumun yaşadığı coğrafyada, geçmişten getirdiği kültürel kodları çocuğa aktarmak için geleneğe dayalı olarak uygulamaya koyduğu çocuk yetiştirme şekillerini araştırmaktadır. Ortak coğrafi ve tarihsel bağlamı dikkate alarak farklı halkların etkileşiminden doğan pedagojik gelenekleri de açığa çıkarmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Türkiye ile ortak coğrafi ve tarihsel bağı olan Balkan ülkelerinin (Arnavutluk, Bosna Hersek, Kosova, Kuzey Makedonya) etnoedagoji yaklaşımı ile okul öncesi ethosferinde karakter eğitimini benzerlik ve farklılıklar doğrultusunda anlamak ve değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada, nitel araştırma desenlerinden iç içe geçmiş çoklu durum deseni kullanılmıştır. 5 ülkeyi kapsayan araştırmaya, ülkelerin okul öncesi eğitim programları ve bu ülkelerde görev yapmakta olan 25 okul öncesi eğitimi öğretmeni dâhil edilmiştir. Veriler dokuman incelemesi ve görüşme yöntemi ile toplanarak Maxqda 2020 programı ile analiz edilmiştir. Balkan ülkeleri ve Türkiye okul öncesi eğitim programlarında en fazla karakter özelliği tespit edilen gelişim öğrenme alanı benzer şekilde sosyal duygusal gelişim alanı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Balkan ülkeleri ve Türkiye okul öncesi eğitim programlarında toplam altmış dört karakter türü tespit edilmiştir. Bu karakter türlerinden kırk dördü en az bir Balkan ülkesi okul öncesi eğitim programında tespit edilmiş olan karakter türü ile benzerdir. Bu benzerliğin okul öncesi eğitim programlarının dayandığı gelişimsel ve etnopedagojik bağlamından kaynaklandığı düşünülmektedir. Araştırmaya katılan okul öncesi eğitim öğretmenleri de karakter eğitiminde etnopedagojik bağlamın etkisi olduğu yönünde görüş bildirmişlerdir. Balkan ülkelerinden Bosna Hersek, Kosova ve Kuzey Makedonya'daki okul öncesi eğitim öğretmenleri çok kültürlülüğe dikkat çekerken, Türkiye'deki okul öncesi eğitim öğretmenleri ülkelerindeki ailelerin bağımlı çocuk yetiştirdiğine vurgu yapmıştır.