Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURDAN SEZGİN TORUK
Danışman: Kunter Manisa
Özet:
Bu çalışma, Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi binasında yer alan sirkülasyon alanlarını yaygın öğrenme mekânları olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. 21. yüzyılda bilgi üretim biçimlerinin, pedagojik yaklaşımların ve mekân anlayışlarının değişmesiyle birlikte, üniversitelerde öğrenme yalnızca sınıflarla sınırlı kalmamış; koridorlar, holler, merdiven sahanlıkları gibi geleneksel olarak geçiş alanı olarak tanımlanan mekânlar da aktif öğrenme ortamları haline gelmiştir. Bu dönüşüm, özellikle mimarlık eğitimi gibi tasarım odaklı, etkileşime ve akran öğrenmesine dayalı disiplinlerde daha görünür hâle gelmiştir. Çalışma kapsamında, mimarlık fakültelerinin tarihsel ve mekânsal özellikleri tanımlanmış; sirkülasyon alanlarının kullanıcılar tarafından nasıl deneyimlendiğini ve bu alanların öğrenme ortamı olarak ne şekilde işlev gördüğünü anlamaya yönelik (1) anlık zaman örneklemesi yöntemiyle yapılan gözlemler, (2) dijital kişi sayım cihazı ile toplanan saatlik giriş-çıkış verileri ve (3) anket olmak üzere üç farklı veri toplama yöntemi uygulanmıştır. Gözlemsel veriler haritalarla desteklenerek mekânsal yoğunluk ve kullanıcı davranışları analiz edilmiş, cihaz verileri ile günlük ve saatlik kullanım örüntüleri yorumlanmış, anket sonuçları ise kullanıcı algıları ve tercihlerini ortaya koymuştur. Araştırma bulguları, sirkülasyon alanlarının sadece geçiş işleviyle sınırlı olmadığını, aksine öğrencilerin grup çalışmaları, bireysel öğrenme, sosyal karşılaşmalar ve yaratıcı üretim faaliyetlerine ev sahipliği yaptığını göstermektedir. Bu alanlar, tesadüfi karşılaşmaları teşvik eden mekânsal stratejilerle desteklendiğinde, öğrencilerin motivasyonunu artırmakta ve öğrenme süreçlerini zenginleştirmektedir. Bu tez, üniversite mekânlarının işlevsel ve pedagojik olarak yeniden ele alınmasının gerekliliğini vurgulamakta; geleneksel sınıf merkezli öğrenme anlayışının ötesine geçerek, mimarlık fakültelerinde öğrenmenin mekânsal çeşitliliğiyle nasıl güçlendirilebileceğine dair somut veriler ve öneriler ortaya koymaktadır.