Tarihi Yapılardaki Dersliklerde Günışığı Aydınlatmasının İncelenmesi: YTÜ Mimarlık Fakültesi Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Rüveyda Hanne Gülcan
Danışman: Leyla Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Özgün işleviyle kullanılamayan tarihi yapılar yeniden işlevlendirilerek yaşatılmaktadır. Mimari mirasın yeniden kullanımında söz konusu olan işlevler arasında eğitim yapıları önemli bir yer tutmaktadır. Bu yapılardaki özellikle gün boyunca aktif kullanılan dersliklerde fiziksel çevreye ilişkin gereksinimlerin karşılanması büyük önem taşır. Fiziksel çevreyi belirleyen başlıca konulardan biri olan aydınlatma olabildiğince günışığı ile sağlanmalıdır. Hacimlerin doğal ışık ile aydınlatılması, bireylerin kendilerini iyi hissetmesi, güneşlenme, dış ortam ile görsel bağlantı ve lamba ışığı ile aydınlatmada enerji korunumu bakımından önemlidir. Günışığına yeterli erişimin yanı sıra güneş ışığının insanın fiziksel sağlığı üzerinde olumlu etkileri de vardır. Bu çalışmada, 1880'li yıllarda Yıldız Sarayı içinde 'Damatlar Dairesi' olarak inşa edilen ve günümüzde Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi olarak işlevine devam eden yapıdaki belirli dersliklerin incelenerek tarihi bir yapının derslik olarak kullanılmasında günışığının yeterliliğinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Yapı dışındaki başka yapılar ve/veya bitki örtüsü, yapıdaki girinti ve çıkıntılar, hacmin bulunduğu kat, hacim biçim ve boyutu, pencere sayısı ve pencere duvarının baktığı yön gibi etkenler günışığı aydınlığını etkilemektedir. Bu nedenle, fakülte binasının farklı katlarında bulunan ve farklı yönlere bakan, boyut ve biçimleri farklı on beş adet derslik ele alınmıştır. Günışığı aydınlığının değerlendirilmesi TS EN 17037+A1 Avrupa Standardı uyarınca yapılmıştır. Bu standartta günışığı koşulları, günışığı aydınlığının sağlanması, dış ortamla görsel bağlantı, güneşlenme ve kamaşmaya karşı korunma olmak üzere dört ölçüt aracılığı ile değerlendirilmektedir. Bu çalışma kapsamında günışığı aydınlığının sağlanması, dış ortamla görsel bağlantı ve güneşlenme ölçütleri dikkate alınmış ve hesaplamalar DIALux evo simülasyon programı aracılığı ile yapılmıştır. Avrupa standardına göre günışığı aydınlığı bakımından en az derecenin sağlanamadığı derslikler için iç yüzeylerin ve iç mimari öğelerin ışık yansıtma çarpanını yükseltmeye dayanan iki aşamalı iyileştirme önerileri sunulmuştur. Çalışmanın bulguları, hacim ve pencerelere bağlı özelliklerin ötesinde, iç mimari düzenlemenin de günışığı aydınlığı üzerindeki önemli etkisini sergilemiştir. Bu çalışmanın önemli bir başka sonucu, yapı dışındaki yoğun engeller karşısında hacim ölçeğindeki iyileştirme çabalarının çok sınırlı kalabildiğini vurgulamasıdır.