Yapı aydınlatmalarının kent kimliği üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Çiçek Gezgen
Danışman: Feride Pınar Arabacıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüz kentlerinde, çeşitli faktörlerin etkisiyle gece yaşantısının da gündüz yaşantısı kadar aktif olduğu görülmektedir. Kentlerin sahip olduğu bu yeni yaşam kurgusu düşünüldüğünde, aydınlatma konusunun önemi ön plana çıkmaktadır çünkü kentte gece yaşantısının var olabilmesi için aydınlatma faktörü, temel gerekliliklerden biridir. Yapay aydınlatma uygulamalarının, gücü ve potansiyelleri göz önüne alındığında; kentlerde, kendilerine has gece görünümleri ve gece atmosferleri oluşturabildiği görülmektedir. Mekan kullanımı için gerekli görme koşullarını oluşturmasının yanı sıra aydınlatma uygulamaları, ışığın değişen özellikleri ve çevresiyle kurduğu ilişkilerle birlikte kullanıcıların görsel algısını da büyük ölçüde etkilemektedir. Kullanıcı üzerindeki kanıtlanan etki özelikleriyle birlikte araştırılan, yapay aydınlatma konusu, günümüzde önemli kentsel tasarım parametrelerinden biridir. Bu çalışma; kentin gece imajının, aydınlatma uygulamalarıyla olan ilişkisinde bir analiz çerçevesi oluşturmaktadır. Yapı aydınlatmalarının, görsel algı üzerindeki etkileriyle birlikte değişen özellikleri, türleri ve amaçları araştırılarak, kent kimliğini oluşturan bileşenler ile nasıl etkileşim kurduğunu tespit etmeyi amaçlayan çalışma, literatür araştırmasıyla başlayıp devamında ise örnekleme yöntemi kullanılarak devam etmiştir. Yapı aydınlatma uygulamalarında, yapının özelikleriyle birlikte, ışığın bir yapı bünyesinde hangi amaçla bulunması ve ne yapmasına dair kararları bütünsel olarak ele alan bir değerlendirme tablosu üretilmiştir. Bu çalışmada, değerlendirilen yapılar, LIT (Lighting Design Awards) ödülleri kapsamında ödüllendirilen aydınlatma projeleri arasından seçilmiştir. Bunun sebebi; ödüllerin, aydınlatma alanında uzman akademisyenler, aydınlatma tasarımcıları ve profesyonel uygulayıcılar tarafından oluşan bir jüri tarafından belirleniyor olmasıdır. Seçilen yapılar, konumları sebebiyle kent ve kentli ile güçlü bir etkileşim sağlayan yapılardır. Yapı değerlendirmeleri yapılırken, çevre ortam sınıfı E4, aydınlatma türleri yapay ve dış aydınlatma olarak sabit tutulmuştur. Bunun sebebi, farklı kentlerde bulunan fakat aynı kriterlerde olan yapıları değerlendirebilmektir. Sonuç olarak; bu çalışma kapsamında, kent kimliğini yansıtan bir öge olarak yapı aydınlatmaları incelenmiştir. Aydınlatma, iyi görme koşulları oluşturmaya ve yeni anlamlar ifade etmeye çalışırken; aynı zamanda kişinin algıladığı ortamı ve kentin imajını şekillendirmektedir. Kentin gece yaşam kurgusunun ve gece algısının da kimlik unsurunun bir parçası olduğu düşünüldüğünde, aydınlatma uygulamaları çeşitli yaklaşımları ve özellikleriyle, kentlerdeki farklılaşmaları sağlayabilmektedir.