Mimari tasarım sürecinde doğal havalandırma ilkeleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELMA KÜÇÜKER
Danışman: Server Funda Kerestecioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan sağlığı ve enerji tasarrufu bakımından konutlarda doğal havalandırma ilkeleri ve ilkelerin ölçütleri tasarım sürecinde belirleyici unsurlardır. Yapılan tez çalışmasının amacı; doğal havalandırma ilkelerini ve ölçütlerini belirlemektir. Çalışmanın alt amaçları; - Konutların içindeki havanın kirlenme nedenleri nelerdir? - Doğal havalandırma tanımı nedir? - Doğal havalandırma yöntemleri nedir? - Konutlarda doğal havalandırma ilkeleri nelerdir? - Konutlarda doğal havalandırma ilkelerin ölçütleri nelerdir? - Konuya ilişkin uluslararası yaklaşımlar nelerdir? olarak tespit edilmiştir. Çalışmada kullanılan yöntem; Birinci bölümde; tez çalışmasının konu alanı ve kapsamı tanımlanmıştır. İkinci bölümde; yapı biyolojisi başlığı altında dış ile iç mekanlar arasında hava kirliliği açısından farklar ve dış ile iç mekanlarda bulunan kirleticilerin sağlık üzerindeki etkilerin incelenerek bina, çevre, kullanıcı sağlığı ilişkisi bağlamında yapı biyolojisi kavramı araştırılmıştır. Havalandırma başlığı altında, havalandırma gereksinimi, hava kirliliği ve oluşumu, hava kalitesi ve hava kirliliği ölçütleri, standartları incelenmiştir. Doğal ve mekanik havalandırma tanımlanarak yöntemleri ve sistemleri incelenmiştir. İkinci bölümün değerlendirmesinde çevre ve insan sağlığı ilişkisi bağlamında hava kirliliğinin ve kirletici maddelerin insan sağlığı üzerinde ne tür etkilere sebep olabileceği ve temiz hava gereksinimi tespit edilmiştir. Konutların havalandırmasının doğal yöntemler ve mekanik sistemler ile nasıl gerçekleştiği ortaya konulmuştur. Değerlendirme genel yerleşim ölçeğinden bina ölçeğine indirgenilerek konut üzerinde sabitlenmiştir. Konut içinde bulunan havanın belirli periyotlarda havalandırılarak değiştirilmemesi havanın kirlilik oranının artışına sebep olmaktadır. Temiz hava kullanıcının öncelikli ihtiyacı olarak belirlenmiştir. Hava kirliliğinin oluşumu böylelikle muazzam bir önem arz etmektedir. Üçüncü bölümde; doğal havalandırma tasarım ile ilişkilendirilerek, konutlarda doğal havalandırma ölçütleri yerleşme ve bina ölçeğinde araştırılmıştır. İnceleme kapsamında öncelikle yerleşme ölçeğinde rüzgarın binaya nasıl ulaştığını ve çevre binaların rüzgar üzerindeki etkilerini irdelemek için Autodesk Flow Design isimli BIM destekli program ile analiz edilmiştir. Yerleşme ve bina ölçeklerinde - rüzgarın esme yönü, - esme hızı, - bina kabuğunda bulunan boşlukların boyutları - iç mekanın hacmine ilişkin bilgiler Debi değeri ile ASHRA standardını içeren formüller kullanılarak bağdaştırılmıştır. İncelemenin devamında örnek bir konutun hangi yöntem doğrultusunda havalandırıldığı hususunda ilgili alanın - kaç cephesinin boşluklar içerdiği, - kat sayısı, - derinlik ve iç yükseklik oranı, - yatay ve dikey düzeyde boşlukların ilişkileri değerlendirilmiştir. Üçüncü Bölümün değerlendirmesinde konutlarda doğal havalandırma ölçütleri yerleşim ve bina ölçeğinde tespit edilmiştir. Yerleşme ölçeğinde Flow Design isimli simülasyon programı, bina ölçeğinde ise Debi ile ASHRAE standartlarını içeren formüller ve havalandırma yöntemlerine yönelik doğrulama hesapları ile kullanıcı gereksiniminin karşılanmasını değerlendirmeye yönelik bir yaklaşım geliştirilmiştir. Dördüncü bölümde; uluslar arası yaklaşımlar başlığı altında Weimar Cumhuriyeti İmar yasası, ‟Işık, Hava, Güneş" felsefesi ve ‛Cam Zincir' gruplaşması ile avrupada modern şehircilik akımında sağlıklı sosyal konut gelişiminden örnek olarak ‛Hufeisensiedlung' incelenmiştir. Dördüncü bölüm değerlendirmesinde; modern mimarlık bağlamında mimarlık tarihinde yer edinmiş yasal yaklaşım olarak Weimar Cumhuriyeti İmar yasasının ve felsefi olarak ‟Işık, Hava, Güneş" felsefesi ve ‛Cam Zincir' gruplaşmasının günümüz mimarisini etkilendiği görülmüştür. Konforlu ve kaliteli yaşamın sağlanması amacıyla Almanya'da bahsi geçen fikri yaklaşımlar doğrultusunda oluşmuş yaygın yapılaşmalar kapsamında çift taraflı havalandırma prensibinin ve insani ihtiyaçları karşılayacak ölçülerin kullanılarak uygulandığı tespit edilmiştir. Beşinci bölümde; öncelikle Üsküdarda bulunan bir örnek konut seçilmiş olup konumu, hakim rüzgar ilişkisi, topografik konumu, bina özellikleri ve bina tasarımı hususunda incelenmiştir. İnceleme sonrasında örnek konut üçüncü bölümde tasarlanan yaklaşım bağlamında değerlendirilmiştir. Beşinci bölümün değerlendirmesinde; tasarlanan değerlendirme yaklaşımı Üsküdarda bulunan örnek konut üzerinde uygulanmış olup kullanıcı temiz hava gereksiniminin karşılanıp karşılanamadığı hususta bulgulara ulaşılmıştır. Altıncı bölümde; çalışmanın sonuçları Üsküdarda bulunan örnek proje üzerinden gerçekleştirilen değerlendirmelerde - yerleşme ölçeğinde Flow Design isimli simülasyon programı - bina ölçeğinde ise Debi ile ASHRAE standartlarını içeren formüller - havalandırma yöntemlerine yönelik doğrulama hesapları ile kullanıcı gereksiniminin olumlu karşılanabildiği saptanmıştır. - doğal havalandırma ölçütlerin ve ilkelerin tasarım süreci ile birleştirilmesi gerektiği görülmüştür.