Sürdürülebilir çevre ve yenilenebilir enerji açısından yeşil ekonominin çok kriterli karar verme yöntemleri: Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinin karşılaştırılması


Creative Commons License

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÜBRA GÜRÜN

Danışman: Gökhan Özkaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tarih boyunca ekonomik kalkınmayı ve toplumsal refahı sağlamak tüm dünya ülkelerinin ortak hedefi olmuştur. Ancak günümüzde küresel ısınma, doğal kaynakların tükenmesi ve çevresel bozulmalar gibi sorunların artış göstermesi bu hedeflere ulaşmayı zorlaştırmaya başlamıştır. Bu sorunlarla mücadele edebilmek ve insanlığa sürdürülebilir bir gelecek inşa edebilmek için yenilikçi bir çözüm arayışı içine girilmiştir. Bu da yeşil ekonomi ve yenilenebilir enerji kavramlarının dünya genelinde hızla kabul görüp yayılmasına sebep olmuştur. Bu çalışmada, Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinde uygulanan yeşil ekonomi politikalarının çevresel sürdürülebilirlik ve yenilenebilir enerji açısından karşılaştırmasını yapmak amaçlanmaktadır. Bu kavram açısından performansı değerlendirmek ve ülkeleri karşılaştırmak amacıyla The Green Future Index 2023 verileri kullanılarak karbon emisyon, enerji geçişi, yeşil toplum, temiz inovasyon ve iklim politikası boyutlarına ait veriler çok kriterli karar verme yöntemleri ile ele alınmaktadır. Göstergelerin ağırlıkları objektif ağırlıklandırma yöntemlerinden biri olan CRITIC yöntemi ile belirlenmekte ve göstergelere ilişkin verisi olan tüm AB ülkelerini ve dünyadaki önemli ulusları çok kriterli karar alma yöntemlerinden MAUT, COPRAS yöntemleri ile analiz ederek değerlendirmektedir. Çalışmanın sonuçları, endeksin sonuçları ile karşılaştırılmaktadır. Ayrıca bu ülkeler için çalışmanın sıralamasının ilgili endeksin sıralamasıyla tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Spearman Korelasyon analizi kullanılmaktadır. Ülke bazında yapılan değerlendirmelerde kuzey Avrupa ülkeleri ile Hollanda, Fransa, Güney Kore gibi ülkeler çalışmadaki diğer ülkelere göre ilgili göstergeler açısından daha iyi performans gösterdiği görülmektedir. Yeşil ekonomi hedefleri açısından bu analiz ve tekniklerin sonuçları işletmeler ve hükümetler için stratejik bir karşılaştırma aracı sunmaktadır. Çalışma sonucunda yeşil ekonominin sürdürülebilir çevre ve ekonomi üzerindeki olumlu etkileri konusunda daha fazla farkındalık oluşması ve farklı yöntemler kullanılarak yapılacak gelecekteki araştırmaların bulgularının bu yaklaşımın sonuçlarıyla karşılaştırılması beklenmektedir.