Kentsel Terk Alanların Mekansal Sürdürülebilirliği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Lütfiye Yılmaz

Danışman: Feride Pınar Arabacıoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kentsel mekânlar, kaynağını insandan alarak çoğalan ortak paylaşım alanlarıdır. Tıpkı insanlar gibi, bu alanlar da yaşam döngüleri içerisinde birbiri ardına dizilmiş evrelerden oluşmakta ve var oldukları andan itibaren süregelen bir telaşla, genişleyip daralan, inşa edilip yıkılan ve tekrar inşa edilen bir süreci takip etmektedirler. Bu süreç içerisinde sürekli bir değişim eğilimde olan kentsel mekânlar, söz konusu değişimlerin yansıdığı başlıca alanları oluşturmaktadır. Yaşam döngüleri süresince, değişimin düzenli akışına ayak uyduramayarak soyut ya da somut açıdan yıpranan bu mekânlar, bir süre sonra kullanıcısını kaybetme eğilimi gösteren bir çöküş dönemi içerisine girmektedir. Çöküntü bölgelerinden temelde etkin kullanıcısını tamamen kaybetmesiyle ayrılan terk alan kavramı, çoğunlukla içerisinde kalan kentsel ögelerle birlikte çürümeye bırakılan unutulmuş kent parçalarından oluşmaktadır. Bu bağlamda, kentsel mekânı oluşturan bileşenlerle paralellik gösterecek şekilde kentin sosyal, fiziksel ve ekonomik alanları üzerinde meydana gelen değişimlerden etkilenerek oluşan terk alanlar, yine aynı düzlem üzerinde bulunan mekânsal bileşenleri doğrudan veya dolaylı yoldan etkileyebilmektedir. Bireysel bir davranış kararını niteleyen bu terk durumu, bu bağlamda, eylemin gerçekleşme gerekçelerine ve zamanın belirleyici etkisine bağlı olarak kalıcı ya da geçici bir hal alabilmektedir. Kentsel terk alanların dönüşümü, genellikle rant odaklı kentsel paylaşım fikirleri üzerinden verilen bağlamından koparılmış tasarım kararları içerisinde ele alınmış haliyle karşımıza çıkmaktadır. Ancak bu konu, kent içerisinde meydana gelen sosyal ve fiziksel doku zedelenmesinin giderilmesi adına, sürdürülebilirliğin tüm boyutlarını kapsayacak bir kurguda düşünülmelidir. Bu bağlamda, çalışma kapsamında; dayanağını yitirilen mekânsal bileşenlerinin analizinden alan ve terkin tüm gerekçelerini ortaya koyacak şekilde dünyanın farklı yerleri içerisinden seçilen terk alan örnekleri incelenmektedir. Yapılacak olan değerlendirme sonucunda; söz konusu örnek alanların analizlerinden elde edilen veriler ışığında, terk edilmiş kentsel alanların olası dönüşüm senaryoları içerisinde kurgulanması gereken mekânsal sürdürülebilirlik ilkelerinin ortaya konulması hedeflenmektedir.