İş Yerinde Kıskançlığın İşten Ayrılma Niyetine Etkisinde Öz-Yeterliliğin Aracı Rolüne Yönelik Bir Araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE AYDIN
Danışman: Serdar Bozkurt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Uzun bir süredir örgütsel bağlamda görmezden gelinen karmaşık bir duygu olan kıskançlık kavramı, son yıllarda araştırmacılar tarafından ilgi görmekte ve yapılan araştırmalar hız kazanmaktadır. Hangi çalışma alanında olursa olsun, akademisyenler oldukça rekabetçi, alanlarındaki yenilikleri takip etmeye zorlayan bir çalışma ortamında görev yapmakta ve kıskançlık duygularına kapılmaktadır. Bu araştırmanın amacı da akademisyenlerin iş yerinde yaşadıkları kıskançlık duygularının, işten ayrılma niyetlerine etkisinde öz-yeterliliklerinin rolünün saptanmasıdır. Bu doğrultuda ilk önce 237 öğretim elemanı ile bir pilot çalışma yürütülmüştür. Pilot çalışma sonrası araştırma ise İstanbul ilinde faaliyet gösteren ve basit tesadüfi teknikle seçilmiş olan yirmi üniversitenin öğretim elemanları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya toplam 407 öğretim elemanı katılmıştır. Öğretim elemanlarına Haset ve Gıpta Ölçeği (Bemas-T), Genel Öz-yeterlilik Ölçeği (kısa form) ile İşten Ayrılma Niyeti Ölçekleri ile demografik bilgileri içeren 38 soruluk bir anket formu uygulanmıştır. Kullanılan bu ölçekler için geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır. Sonrasında veriler analize tabi tutulmuş ve çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi (YEM) uygulamalarından biri olan SmartPLS programı kullanılmıştır. Analizler sonucunda akademisyenlerin çalışma ortamında meslektaşlarına gıpta etmeleri durumunda öz-yeterliliklerinin arttığı, haset duymaları durumunda ise öz-yeterliliklerini azaltıcı bir etki yarattığı görülmüştür. Ancak iş yerinde kıskançlığın işten ayrılma niyetlerine olan etkisinde öz-yeterliliğin herhangi bir role sahip olmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuç ile pilot çalışmadan elde edilen bulgular farklılık göstermekte olup; pilot çalışmada öz-yeterliliğin kısmi aracılık etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarının konuya ilgi duyan araştırmacılar, uygulayıcılar ve insan kaynakları uzmanları tarafından iş yerinde kıskançlığın etkilerinin anlaşılmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir.