Etkileşimli medya ve sinema: İzleyici katılımının yeni boyutları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU FİDAN
Danışman: Erkan Çiçek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dijitalleşmenin ivmesi ve etkileşimli medya teknolojilerinin yaygınlaşması, sinemada anlatı kurma biçimlerini, üretim–dağıtım pratiklerini ve izleyiciyle kurulan ilişkiyi köklü biçimde dönüştürmüştür. Bu tez, etkileşimli medyanın sinema deneyimini nasıl yeniden biçimlendirdiğini incelemektedir: (i) kavramsal/kuramsal çerçevede yeni medya, katılım kültürü ve etkileşimli anlatının temellerini açıklamaktadır; (ii) dijitalleşmenin yapım, dağıtım ve pazarlama üzerindeki etkilerini değerlendirmektedir; (iii) izleyicinin karar anlarıyla dahil olduğu "seçime dayalı" formatlar ile sosyal medya etkileşimi üzerinden şekillenen güncel pratikleri örnekler üzerinden çözümlemektedir. Yöntem olarak kuramsal okuma, seçili örneklerin yakın okuması (Kinoautomat, Bandersnatch, Late Shift, You vs. Wild ve yerel bir vaka olarak Hasçelikler) ve sektör odaklı değerlendirmeler birlikte kullanılmıştır. Bulgular, interaktivitenin izleyici eylemliliğini artırırken, tasarım yetersiz olduğunda "kontrol yanılsaması" üretebildiğini; veri güdümlü platform mantığının ise keşfi kolaylaştırırken tercih mimarisi yoluyla seçimleri yönlendirebildiğini göstermektedir. Çalışma, estetik/etik ilkelerle tasarlanan karar düğümleri, anlamlı geri bildirim ve anlatı tutarlılığı sağlandığında etkileşimli sinemanın ifade gücünü zayıflatmak zorunda olmadığını; tersine yeni yaratıcı olanaklar açtığını savunmaktadır. Son bölüm, gelecek öngörüleri ve sektörel yansımalarla (iş akışları, ölçüm/kitle stratejileri, eğitim ve etik çerçeveler) sinema endüstrisine uygulanabilir bir perspektif sunmaktadır.