Ergenlerde öznel iyi oluş ve öz yeterlik arasındaki ilişkide umudun ve kötümserlikle başa çıkmanın aracı rolünün incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAİLE OSMANOĞLU
Danışman: Ali Eryılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı ergenlerde öznel iyi oluş ve öz yeterlik arasındaki ilişkide umut ve kötümserlikle baş çıkmanın aracı rolünün incelenmesidir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırmanın amacına yönelik belirlenen hipotezler, kurulan model ile test edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu kolay ulaşılabilir örnekleme metodu ile seçilmiştir. Çalışma grubunu, 13-17 yaş arasında, 147 kadın (%60,02) ve 97 erkek (%39,8) olmak üzere toplam 244 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmadaki veri toplama araçları, "Kişisel Bilgi Formu", "Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği", "Bilinçli Farkındalık Temelli Öz Yeterlik Ölçeği", "Sürekli Umut Ölçeği" ve "Kötümserliği Aktive Eden Olaylarla Başa Çıkma Ölçeği"dir. Araştırmada toplanan verilerin analizi SPSS 22.0 ve LISREL 8.51 programları ile yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, öz yeterlik ve öznel iyi oluş arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler; öz yeterlik ve sürekli umut arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler; öz yeterlik ve kötümserlikle başa çıkma arasında anlamlı ilişkiler; sürekli umut ve öznel iyi oluş arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler; kötümserlikle başa çıkma ve öznel iyi oluş arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Araştırma kapsamında geliştirilmiş olan ana modelde; öz yeterlik ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkide sürekli umudun ve kötümserlikle başa çıkmanın aracı rolü incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ana modelin doğrulanamadığı görülmüştür. Ana model doğrulanamadığından, araştırma değişkenlerinden oluşan iki alternatif model geliştirilmiş ve test edilmiştir. Analizler sonucu iki alternatif modelin uyumlarının kabul edilebilir sınırlarda olduğu görülmüştür. Alternatif Model 1 ile, öz yeterlik ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkide kötümserlikle başa çıkmanın aracı rolü incelenmiştir. Öz yeterliğin kötümserlikle başa çıkma üzerinden öznel iyi oluşa dolaylı etkisinin anlamlı çıkması ile kötümserlikle başa çıkmanın bu ilişkiye aracılık ettiği sonucuna varılmıştır. Alternatif Model 2 ile öz yeterlik ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkide sürekli umudun aracılık rolü incelenmiştir. Öz yeterliğin sürekli umut üzerinden öznel iyi oluşa dolaylı etkisinin anlamlı çıkması ile sürekli umudun bu ilişkiye aracılık ettiği sonucuna varılmıştır. Araştırma sonuçları literatür kapsamında tartışılmış ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.