OLAY YERİNDEN ELDE EDİLEBİLECEK GÖRÜNMEYEN PARMAK İZLERİNİN GÖRÜNÜRLEŞTİRİLMESİNDE KULLANILMAK ÜZERE YEŞİL SENTEZ İLE FLORESANS BİYOSENSÖR GELİŞTİRİLMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Kimya Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİHAN KOCABAŞ
Danışman: Emine Karakuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nanopartiküller, 1-100 nm arasında tanecik boyutuna sahip olan ve boyutları ile kıyaslandığında, adeta parmak izleri gibi, benzersiz özelliklere sahip yapılardır. Birçok farklı alanda kullanım alanına sahip olmaları, neredeyse tüm temel bilimlerde kendilerine yer bulmasını sağlamaktadır. Nanopartiküllerin, yeşil sentez adı verilen ve kimyasal madde ya da enerji sarfiyatını mümkün olduğunca azaltan sentez yöntemleri kullanılarak eldesini sağlayan yöntemler yardımıyla üretilerek biyosensör adı verilen ve tayin edilmek istenen herhangi bir molekülü bulmak için başvurulan bir sistemde kullanılması, her geçen gün üzerine daha fazla çalışılan bir konudur. DNA, RNA, antikor, enzim, antijen, hastalık belirteci olan biyomoleküller ve parmak izleri gibi pek çok biyomateryal, biyosensörlerin hedeflediği analitler arasında yer alabilir. Parmak izleri; yaşamış, yaşamakta olan ve yaşayacak her bir bireyi birbirinden ayırabilen, insana özgü ve benzersiz izlerdir. Biyokimyasal açıdan eşsiz olmaları, adli bilimler açısından özgün bir delil olması konusunda da kabul görmelerini sağlar. Latent parmak izleri olarak adlandırılan ve herhangi bir olay yerinde çıplak gözle görünemeyen parmak izleri, birçok farklı yöntemle görünürleştirilebilir olsa da her zaman daha çevreci, temiz, düşük toksisiteye sahip, kullanışlı ürünlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmamızda; portakal (Citrus sinensis), avokado (Persea americana), ananas (Ananas comosus), pepino (Solanum muricatum), ejder meyvesi (Selenicereus undatus), mango (Mangifera indica), patates (Solanum tuberosum) ve yulaf (Avena sativa) bitkisel kaynakları kullanılarak iki farklı sentez yöntemi ve toplamda dört farklı metot aracılığı ile floresans karbon nanopartiküller sentezlenmiştir. Nanopartiküller, biyosensör formunda değerlendirilmiş, iki farklı uygulama yöntemi ile toplamda sekiz farklı yüzeyde, parmak izi görünürleştirme amacıyla uygulaması gerçekleştirilmiştir. Görünür hâle getirildikten sonra fotoğraflanan parmak izleri sıralı bir ölçek kullanılarak ve kıyaslanarak puanlanmış, uygulanan yöntemin mevcut literatüre göre avantajları ve dezavantajları, birbirlerine göre üstünlükleri belirtilmiştir.