Ankara Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonunda Bulunan 06 Mil Yz A 160 Numaralı Cönk (İnceleme - Metin)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Böl., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Melisnur Çalışkan
Danışman: Meriç Harmancı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk halk edebiyatının yazılı kaynakları arasında önemli bir yere sahip olan cönkler, Türk edebiyat külliyatı içindeki kıymetli hazinelerden biridir. Yazıldıkları dönemin halk edebiyatına ait edebi verimlerinden olan şiirlerin ve diğer folklor malzemelerinin sözlü kültür ortamından yazılı kültür ortamına aktarılarak kayıt altına alınmasını sağlamaları yanında önceki yüzyıllarda söylenmiş şiirlerin de toplandığı bir vesika niteliğindedir. Anonim edebiyat, âşık edebiyatı ve dini tasavvufi Türk edebiyatına ait şiirler yanında sınırlı sayıda da olsa divan edebiyatına ait şiirleri ihtiva eden cönkler edebiyat tarihimize önemli katkıda bulunmaktadır. Geçiş dönemleri başta olmak üzere çeşitli durum ve olaylarla ilgili notları barındırması, yemek tariflerinden halk hekimliğine kadar pek çok folklorik unsuru bünyesinde taşıması açısından da kültür tarihimiz açısından önem arz ederler. Bu çalışmada, cönklerin edebiyatımızdaki önemine binaen Millî Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu 06 Mil Yz A 160 numarayla kayıtlı bulunan cönk üzerine bir çalışma yapılmıştır. Tezin amacı Arap harfleriyle yazılmış olan bu cöngü transkripsiyon alfabesi kullanarak Latin harflerine aktararak gün yüzüne çıkmasını sağlamaktır. Cönkte yer alan şiirler; konularına, nazım biçimlerine ve birimlerine, ölçülerine ve şairlerine göre tasnif edilmiştir. Bunun yanı sıra cöngün dil özellikleri incelenmiş ve cöngün 1800'lü yıllarda derlendiği anlaşılmıştır. Bu cönkte, Türk halk şiirinin önemli şairlerinin bilinen şiirleri dışında bugüne kadar gün yüzüne çıkmamış yeni şiirler ve bilinen şiirlerin farklı varyantlarının da bulunduğu tespit edilmiştir. Bu şiirlerin bazılarında mısralardaki kelimeler, bu kelimelerin mısralardaki yerleri, hatta şiir içerisinde mısraların yerleri farklılık göstermekte veya tamamen farklı mısralar kullanıldığı görülmektedir. Bu nedenle bu varyantların bazılarının özgün birer şiir olarak değerlendirilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Sonuç olarak bütün bu hususlar dikkate alındığında incelenen bu cöngün önemi artmaktadır.