Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZİBA SAMİ
Danışman: Yasemen Say Özer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu doktora tezi, eskizin mimari tasarım eğitimindeki rolünü belirlemek ve tasarım sürecindeki yerini incelemek amacıyla hazırlanmıştır. Eskiz, öğrencilerin düşüncelerini ifade etmelerini sağlar ve karmaşık konuların hızlı bir şekilde keşfedilmesine olanak tanır. Ayrıca tasarım sürecinde özgün zihinsel imgeler ve yenilikçi fikirler üretilmesini de destekler. Bu bağlamda çalışma, temelde öğrencilerin farklı eskiz yöntemlerini nasıl kullandıklarını ve eskizin öğrenciyi nasıl etkilediğini ele almaktadır. Eskiz, tasarım sürecinin tüm aşamalarında sürekli ve döngüsel olarak kullanılır ve süreç içinde geliştirilir. Öğrenciler eskizi bir düşünce oluşturma, görselleştirme, algılama, temsil etme, yaratıcılık, iletişim, analiz ve problem çözme aracı olarak kullanırlar. Ayrıca eskiz yapmanın tasarım sürecinde öğrencilerin ölçek, biçim, detay ve perspektif algılarını etkilediği tespit edilmiştir. Bu çalışma, mimari tasarım eğitiminde stüdyo sürecinde eskiz kullanımına yeni bir bakış açısı getirmekte ve öğrencilerin eğitim süreçlerinin daha etkin bir şekilde şekillendirilmesine katkı sağlamaktadır. Tez, mimari tasarım eğitiminde eskizin yeri ve etkisini incelemeyi amaçlayan beş ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, araştırmanın kapsamını belirlemek üzere ilgili literatür gözden geçirilmiş, temel kavramsal sınırlar ve amaçlar ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, araştırmanın kuramsal çerçevesi çizilmeye çalışılmış ve çeşitli eskiz türleri üzerine bir değerlendirme sunulmuştur. Üçüncü bölümde, stüdyo süreci bağlamında eskiz kullanımına odaklanılmış, dördüncü bölümde ise mimarlık öğrencilerinin soyut ve somut eskiz kavramlarına yaklaşımları irdelenmiştir. Örneklem alanı olarak seçilen YTÜ Mimarlık Bölümü, MT1, MT2, MT3, MT4, MT5, MT6 ve MT7 derslerinden 182 öğrenciye anket uygulanmıştır. Ayrıca, eskiz türlerini ve kavramsal çerçevelerini daha derinlemesine incelemek için MT1 ve MT7 seviyelerindeki 118 öğrenciye Torrance Yaratıcılık ve Düşünce testi, anketler uygulanmış ve stüdyo kapsamında gözlemlerle çalışılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26 yazılımı kullanılarak analiz edilmiş; t-testi, Pearson korelasyonu, Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis H Testi gibi istatistiksel yöntemler uygulanmıştır. Anketler ve gözlemler, 2022 Şubat ayında başlayıp, 2024 Haziran ayında sona ermiştir.