İstanbul'da portikli yapı tipolojisi üzerine bir inceleme


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELİKE VAROL KARATAŞ

Danışman: Ömür Barkul

Özet:

İnsanoğlu tarih boyunca gelişen ve değişen ihtiyaçlarını karşılamak için mimarlık üretimine başlamıştır. Tarihin ilk zamanlarından itibaren mimarlık üretimi farklı yaklaşımlarla mimarlık bilgisini, mimarlık tarihini; düşünsel yönle ve gelişen mimarlık teorisiyle birlikte bilgi birikimi ortaya çıkarmıştır. Bu yüzden, inceleyeceğimiz her türlü mimari ürünü içinde bulunduğu fiziksel ve sosyal çevresiyle, tarihi bağlamıyla bir bütün olarak incelemek gerekmektedir. Bu noktada tipoloji kavramı, mimari üretimlere bir bütün olarak yaklaşır ve karşılaştırma yaparak ilişki kurar. Bu ilişkiler üzerinden ise bütüne dair çıkarımlar yaparak tipolojiyi bir araç olarak kullanır. Çalışma kapsamında İstanbul şehrinin seçilmesi bulunduğu coğrafi konumu sebebiyle kültür, sanat, sanayi ve ticaret merkezi olarak bilinen büyüyen kent özelliğiyle birlikte bir kıyı kenti olmasıdır. İstanbul geçmişten günümüze coğrafi özelliğinden dolayı birçok millete ve kültürlere ev sahipliği yapmıştır. Bugün İstanbul’un birçok yerinde bazı uygarlıkların izlerini sürmek mümkündür. Bizans, Roma, Osmanlı gibi birçok medeniyete ev sahipliği yapması sebebiyle her dönemde değişen, gelişen eserler görülmektedir. İstanbul özellikle son yüzyılda sürekli göç almakta ve hızlı kentleşmektedir. Bu sebeple kültürel ve xv yapısal dönüşüm içerisindedir. İstanbul’da yer alan portikli yapıların bazıları korunmuş, bazıları farklı amaçlarda kullanılmaya başlanmış, bazıları da yok edilmiştir. İstanbul kentindeki değişimlerin çok hızlı olması sebebiyle çok az sayıda portikli yapı tipolojisinin incelenmesine, kayıt altına alınmasına ve dökümantasyonun oluşturulmasına neden olmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı; İstanbul’da bazı yapılanmaları portikli yapı özelinde incelemek, çok az sayıda araştırma yapılan ve incelenen portikli yapıların özelliklerini ortaya çıkararak bundan sonraki konulara kaynak niteliği taşıması hedeflenmiştir. Böylelikle portikli yapıların geleceğe taşınmasına, korunmasına katkı sağlamış olunacaktır. Anahtar Kelimeler: Tip, Tipoloji, Portik,