Yerin boyutları ve yer kurma pratiklerinin Kapalıçarşı ve Kuyumcukent üzerinden mekânsal olarak okunması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL NOYIN AYKOL
Danışman: Ayşen Ciravoğlu Demirdizen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Yer" kavramı ve yeri yer yapan faktörler çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Kavramın ilk olarak ortaya çıkışı sanayi devrimi ile ilişkili olsa da, Modernizm ile birlikte "yer" kavramına ilişkin düşünceler ve eleştiriler yoğunluk kazanmıştır. "Mekân" kavramına karşı olarak geliştirilmiş olan "yer" kavramı günümüze kadar farklı şekillerde algılanmış, yorumlanmış ve eleştirilmiştir. "Mekân" ve "yer" arasındaki ilişkinin irdelenmesi, "mekân"ın "yer" olarak algılanma süreci ve bu süreci etkileyen unsurları araştırmak çalışmanın kuramsal alt yapısını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, alan çalışması üzerinde konu irdelenmektedir. Bu çalışma giriş ve sonuç bölümleri dışında iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm "yer"in kavramsallaşma sürecini, "yer" kavramına karşı geliştirilen düşünceleri içermektedir. Mekân ve "yer" tanımlamaları yapılarak, mekân ve "yer" arasındaki ayrım üzerine felsefe, beşeri coğrafya ve fenomenoloji literatüründeki argümanların konu alındığı, düşünce metinleri üretilmektedir. "Yer"i "yer" yapan unsurlar; zaman, zemin ve deneyim kavramları irdelenerek, "yer" kavramının "mekân" karşısındaki algısal ayrılığın çözümlenmesi hedeflenmektedir."Mekan"dan "yer"e evrilme sürecinde yer kurma pratiklerinin gündelik ve rutin hareketlerin kendiliğinden gelişerek yere anlam katmasıyla dönüşümü açıklanmaktadır. Bu konu bir alan çalışmasıyla irdelenmiştir. Kuyumculuk zanaatının, Kapalıçarşı ve çevresinde yerel yönetimlerin baskısı ile gönülsüz olarak Kuyumcukent'e taşınması, kullanıcının zoraki mekân değişimi bir sorun olarak görülmüştür. Bu tez kapsamında uzun yıllar boyunca Kapalıçarşı ve çevresinde üretim yapan zanaatkârlar ile Kapalıçarşı'dan Kuyumcukent'te zorunlu göç eden zanaatkârların mekânsal kullanımları, yer-kurma pratikleri ve mekânsal niteliklerin anlamlı "yer" oluşumuna etkileri belirlenen kuramsal alt yapı çerçevesinde incelenmektedir. Çalışmanın sonucu olarak, "yer" kavramının anlam ve toplumsal kültürü ifade ettiği bulgulanmıştır. Yerin değişimi sonucunda "yer" kavramı tekrar üretilebilir. Bu üretim sürecinde mekân yeni bir yer oluşumunu etkiler, birey de mekânı değiştirerek, dönüştürerek ya da olduğu gibi kabullenerek yer oluşumunu sağlar. Bu süreçte kültürel bir dönüşüm gerçekleşmektedir. Bu tezde alan çalışması ile desteklenen bulgu "yer"in her hangi bir mekânda yeniden kurulabileceğidir. Ancak bu yeni "yer"in benimsenmesinin / içselleştirilmesinin toplumsal ve kültürel bir sürekliliğin ürünü olması ile bağlantılı olduğu söylenebilir.