Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ilkokul öğrencileri için bir sözlük modeli çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE YILMAZ TURAN
Danışman: Neslihan Karakuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yabancı dil öğretiminde okuma, yazma, dinleme, konuşma ve dil bilgisi becerilerinin öğretiminin yanında bütün bu becerilerin temel yapı taşını oluşturan sözcük öğretimi büyük önem taşımaktadır. Zaman içinde yeni metotlar ve araç gereçler geliştirilse de yabancı dil öğrenirken söz varlığını geliştirmek için kullanılacak en önemli kaynağı sözlükler oluşturmaktadır. Dünyanın hemen her yerinde her yaştan birey Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenmekte olduğu için, bireylerin yaş gruplarına ve dil seviyelerine uygun sözcük öğretimi araçlarına duyulan ihtiyaç artmaktadır. Bilhassa çocukların yaş gruplarına uygun araçlarla karşılaşması öğrenimlerini kolaylaştıracaktır. Bu doğrultuda ilk okuma yazma çağı gibi kritik bir dönemde olan ilkokul öğrencilerine uygun kaynaklarla sözcük öğretimi yapmak gerekmektedir. Yapılan alanyazın taraması sonucunda Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ilkokul öğrencilerine özel sözlük çalışmasına rastlanmamıştır. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ilkokul öğrencileri için hazırlanacak olan sözlüğün modelini oluşturmak için 60 alan uzmanı öğretmenle çevrim içi görüşmeler yapılmıştır. Çalışma, durum çalışması deseniyle nitel bir araştırma olarak sürdürülmüştür. Görüşmeler içerik analizi ile sonuçlandırılmıştır. Elde edilen veriler kategorilere göre yorumlanmıştır. Yapılan analizlerin yorumlanması ile Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ilkokul öğrencileri için hazırlanacak sözlüğün biçimsel ve işlevsel özellikleri belirlenmiştir. Öğretmen görüşlerine göre, sözlük boyutu orta boy, sözlük türü tekdilli, sözcüklerin düzenlenişi tematik, resimli ve sözcüğün cümle içinde kullanım örneğinin verildiği bir sözlüğün Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen ilkokul öğrencileri için uygun olacağı tespit edilmiştir. Türkiye Maarif Vakfı tarafından hazırlanan Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı'nda ilkokul kademesi izlence tablolarına söz varlığı başlığı açılmış alanda üretilecek ders araç gereçleri ve sözcük öğretiminde standart oluşturulmak istendiği görülmüştür. Çalışmada, söz konusu izlence tablolarının söz varlığının içeriği esas alınmıştır. Bu sözcükler üzerinden oluşturulan model uygulanmıştır.