Demokrat Parti Döneminin İlk Genelkurmay Başkanı: Mehmet Nuri Yamut ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde Dönüşüm (1950-1954)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Atatürk ilkeleri ve inkılap Tarihi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İsmail Burçak

Danışman: Mehmet Beşikçi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Demokrat Parti döneminin ilk Genelkurmay Başkanı olan Mehmet Nuri Yamut döneminde Türk Silahlı Kuvvetleri'nde yaşanan değişim, dönüşüm ve modernizasyon sürecine odaklanmaktadır. Yamut'un Genelkurmay Başkanlığı dönemi, 37 yıllık tek parti döneminden sonra iktidara gelen Demokrat Parti'nin Türk Ordusu'nu ilgilendiren etkin politikalar yürüttüğü bir dönem olması nedeniyle ayrı bir önem taşımaktadır. Bu dönemde Türk Ordusu Kore Savaşı'na katılmış, iç siyasetin dışında kalarak anayasal çizgide kalmış, eğitim, harekât, lojistik vb. birçok bakımdan 1800'lü yılların sonlarından itibaren uygulanan Alman ekolünden Amerikan ekolüne geçmiş, NATO gibi savunma organizasyonuna girilmesiyle, kabuğundan sıyrılarak uluslararası harekâtlara katılmaya başlamıştır. Genelkurmay Başkanı olarak 1950-1954 arasının önemli bir asker figürü olan ve siyasetçi olarak da 1954-1960 arasında milletvekili olan M. Nuri Yamut özelinde bu kritik dönüşüm sürecine odaklanan bu tez, M. Nuri Yamut'un, Genelkurmay Başkanlığı döneminde siyasi iktidarla uyumlu bir komutan profilinde olması, bu yoğun askeri ve siyasi dönüşümü kolaylaştırıcı, hatta hızlandırıcı bir etki yaptığını ortaya koymaktadır. Tez çalışmasının kaynaklarını, döneme dair monografik çalışmaların yanı sıra, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, M. Nuri Yamut'un kişisel evrakı, dönemin başlıca gazete ve dergileri, dönemin tanığı olan asker ve siyasetçilerin hatıratı ve ayrıca, gerek Yamut'un aile bireyleriyle gerekse de dönemi yaşamış asker ve siyasetçilerle yapılan sözlü tarih görüşmeleri oluşturmaktadır.