Kadınların hafızasındaki harp: Müslüman-Türk kadınların otobiyografik eserlerinde Birinci Dünya Savaşı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURCAN DEMİRKIRAN GÖKHAN
Danışman: Mehmet Beşikçi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Birinci Dünya Savaşı Osmanlı İmparatorluğu'nda cephe gerisindeki (yurt cephesindeki) insanların da en az cephedekiler kadar etkilendiği bir savaş olmuştur. Birinci Dünya Savaşı'nın getirdiği değişimi sadece silah altına alınan erkeklerin yaşamlarının farklılaşması olarak algılamak harbin sosyal tarihini anlamak açısından yetersiz kalacaktır. Toplumsal ve ekonomik hayatta erkeklerden boşalan yerleri kadınların doldurması ve ailelerinin sorumluluğunu da kadınların omuzlarına alması gerekmiştir. Birinci Dünya Savaşı dönemi, yokluk ve sefaletten dolayı Müslüman kadınlar arasında fuhşun artmasına, ahlak normlarının değişmesine ve sınırlı da olsa kadınların özgürleşmesine de yol açmıştır. Bu çalışma Osmanlı Devleti'ndeki Müslüman-Türk kadınların otobiyografik eserlerinden yola çıkarak Birinci Dünya Savaşı yıllarında kadınların yaşadığı sıkıntılara ve değişimlere odaklanmaktadır. Kıtlığın korkutucu boyutlara ulaştığı bu yıllarda, özellikle gıda sıkıntısı kadınların otobiyografik eserlerinde yer verdiği önemli konulardan biri olmuş, bu sorun bilhassa orta ve alt sınıf ailelere mensup kadınların en önemli problemlerinden biri haline gelmiştir. Gıda sıkıntısı savaş yıllarında karaborsacılığın artmasına ve "savaş zenginleri" diye anılan bir zümrenin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ayrıca, temizlik malzemelerine ulaşamama zamanla salgın hastalıkların ortaya çıkmasına neden olmuş ve bu durum da kadınların hayatını derinden etkilemiştir. Tezde, otobiyografilerden yola çıkarak savaş yıllarında eğitim alanındaki değişimlere ve kadınların eğitim faaliyetlerindeki yerine de değinilmiştir. Müslüman kadınların otobiyografik eserlerinde hayatlarının hangi yönünü kamuoyuna açtıkları da incelenmeye çalışılmıştır.