Yaratıcı Kültür Endüstrileri İle Endüstri Mirasının Ekonomik Canlandırma Aracı Olarak Dönüşümü: Milas Fabrikalar Bölgesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABİA YENİÇERİ
Danışman: Kunter Manisa
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tez, endüstri devrimi sonrasında endüstrinin kentlerden arındırılması sonucu oluşan atıl endüstri mirasının kullanım dönüşümünün kentlere sağlayacağı canlandırmanın ekonomik etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Küreselleşme, kent nüfusunun artışı, gelir dağılımındaki adaletsizlik, yetersiz kalan kaynaklar, bölgelerin kalkınmasında sürdürebilir kentsel ekonomisinin önemini arttırmıştır. Kentlerin endüstrisizleştirilmesi sonucu atıl endüstri mirasının yeniden işlevlendirilmesi ile tekrar kente ve kent yaşamına kazandırılarak konumlandıkları bölgelerde ekonomik canlanmanın motivatörü olabilmektedirler. Endüstri mirasının bir kısmı, aktif olduğu döneminde üretimi ile kent ekonomisine katkı sağlarken üretimin durması, kentin hızlı büyümesine bağlı olarak lojistik ve ekonomik sebeplerden ötürü işlevsiz kalmıştır. Bu atıl alanlarda bulunan endüstri yapıları yeniden işlevlendirilerek/dönüştürülerek kent ekonomisine katkı sağlayacak şekilde kent yaşamına katılmaktadır. Endüstri mirasının dönüşümü ile gerçekleştirilen kentsel ekonomik canlandırmanın yerel refahın, iş olanaklarının ve üretkenliğin artırılmasına yönelik özellikleri bulunmaktadır. Bununla berber endüstri mirasının dönüşümü kentsel kimlik ve yaratıcılığı olumlu yönde etkilemektedir. Muğla'nın Milas ilçesinin; dış göç, tarıma dayalı iş olanaklarından ötürü genç nüfusun azalması, işgücü kaybı, mevsimsel tarım, turizm etkinlikleri, konaklama altyapısı yetersizliği, üretimin katma değer sağlayamaması, mesleki eğitim yetersizliliği başlıca önemli ekonomik sorunlarıdır. Tezde, Milas'ta atıl halde bulunan endüstri mirasının yaratıcı kültür endüstrileri ile kullanım dönüşümünün ekonomik canlandırmaya etkisi araştırılmaktadır. Bu tez, Milas Fabrikalar Bölgesi örneği üzerinden endüstri mirasının yaratıcı kültür endüstrileri aracılığıyla yeniden işlevlendirilmesini ekonomik canlanma aracı olarak ele almaktadır. Tez, Avrupa Birliği destekli CLIC (Döngüsel Modellerle Kültürel Mirasın Uyumlu Yeniden Kullanımına Yatırımların Artırılması, Circular Models Leveraging Investments in Cultural Heritage Adaptive Reuse) Projesi kapsamında geliştirilen Halland Modeli ve Sistem Düzeyinde Kültürel Bölge (System Wide Cultural District, SWCD) yaklaşımlarını kavramsal çerçeve olarak kullanmaktadır. Halland Modeli yaklaşımı, terk edilmiş tarihi yapıların korunma sürecini, iş gücü eğitimi ve istihdam yaratma süreçleriyle birlikte planlayarak bütüncül bir dönüşüm bakış açışı sunmaktadır. Dönüşüm süreçlerini döngüsel ekonomi ilkeleriyle ilişkilendirerek, ekonomik canlandırmanın araçlarından biri olarak kültürel mirası değerlendirmektedir. SWCD yaklaşımı, kültür temelli üretim sistemlerinin ekonomik çıktılar üretmesinin yanında toplumsal yenilik, öğrenme ve katılımı da tetiklemesini sağlamaktadır. Yaklaşımların uygulandığı pilot yerleşimler orta/küçük ölçekli, geleneksel zanaatkarlığın devam ettiği, toplum bağları kuvvetli kentlerdir. Milas örneği, bu yönden, yaratıcı kültür endüstrileri aracılığıyla ekonomik değerlere dönüştürülebilecek bir alan olarak değerlendirilmiştir. Milas Fabrikalar Bölgesi, Halland Modeli'nin üretim, eğitim, koruma döngüsü ile SWCD yaklaşımının kültürel ağ temelli yönetişim anlayışını mekansal düzeyde buluşturan bir örnek olarak ele alınmıştır. Tezde, Milas Fabrikalar Bölgesi, yerel üretim mirasının çağdaş yaratıcı üretim biçimleriyle kesiştiği, uyarlanabilir bir ekonomik ve mekansal dönüşüm olasılığı olarak ele alınmaktadır. Milas endüstri mirasının yaratıcı kültür endüstrileri ile kullanım dönüşümü olasılığının kent ekonomisinin canlandırılmasına katkı sağlayacağı ortaya konulmaktadır.