THE CONTRIBUTION OF AI VOICE-BASED CHATBOTS TO LISTENING COMPREHENSION SKILLS AND INTERACTIVE LISTENING STRATEGIES OF HIGH SCHOOL EFL LEARNERS

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yabancı Diller Eğitimi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: BEYZANUR ASLAN

Danışman: Gülümser Efeoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yapay zekâ (YZ) araçlarının İngilizce dil öğretimine entegre edilmesiyle birlikte, dinlediğini anlama becerilerinin geliştirilmesi ve etkileşimli dinleme stratejilerinin kullanımı, yabancı dil olarak İngilizce öğrenme bağlamlarında giderek daha önemli hale gelmektedir. Yapay zekâ destekli dil edinimine ilişkin çok sayıda çalışma yapılmış olsa da, ses tabanlı YZ sohbet botlarının lise öğrencilerinin dinleme becerilerinin gelişimini nasıl desteklediğini inceleyen araştırmalar oldukça sınırlıdır (Yang ve diğ., 2024; Tai & Chen, 2024). Bu çalışmada, ses tabanlı YZ sohbet botlarının 10. sınıf yabancı dil olarak İngilizce öğrenen öğrencilerinin dinlediğini anlama becerileri ve etkileşimli dinleme stratejilerini kullanımları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla gömülü karma yöntem desenine başvurulmuştur. Araştırma, Türkiye'deki bir devlet lisesinde öğrenim gören ve uygun örnekleme yoluyla seçilen A2 düzeyinde 129 yabancı dil olarak ingilizce öğrenen öğrenciler ile yürütülmüştür. Dört mevcut sınıf, deney grubu (s=66) ve kontrol grubu (s=63) olarak atanmıştır. Deney grubu on haftalık sohbet robotu destekli dinleme uygulamasına katılırken, kontrol grubu dinleme etkinliklerine sınıf ortamında geleneksel yöntemle devam etmiştir. Nicel veriler, ön test ve son test olarak uygulanan Cambridge A2 Key English Test aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler SPSS yazılımı ile analiz edilmiş, nitel veriler ise tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Nicel bulgular, deney grubundaki öğrencilerin dinlediğini anlama becerilerinde anlamlı bir gelişme gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, deney grubu, dinleme son testinden elde ettikleri daha yüksek puanlarla kontrol grubunun üzerinde performans sergilemiştir. Nitel bulgular ise öğrencilerin sohbet robotunun özgünlüğü, etkileşimli yapısı ve dinleme becerilerini geliştirmeye yönelik desteği hakkında büyük ölçüde olumlu algılara sahip olduklarını ortaya koymuştur. Bunun yanında, öğrenciler anlam müzakeresi, bağlama dayalı ve dilsel çözümleme temelli, akıcılığı sürdürme, konuyu değiştirme ve öz-düzeltme gibi çeşitli etkileşimli dinleme stratejilerini aktif olarak kullanmışlardır. Çalışma, yabancı dil olarak İngilizce bağlamında ses tabanlı yapay zekâ sohbet robotlarının dinlediğini anlama becerilerini geliştirmede ve etkileşimli dinleme stratejilerini teşvik etmede değerli araçlar olabileceğini vurgulamaktadır.