Döngüsel ekonomi ve ülkelerin atık yönetimi açısından değerlendirilmesi


Creative Commons License

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ILİRJAN HASA

Danışman: Gökhan Özkaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Döngüsel ekonomi, geri dönüşüm, yeniden kullanım, onarım, yenileme, yeniden üretim, emtia paylaşımı ve yaratıcı iş modellerine odaklanan bir üretim ve tüketim sistemidir. Döngüsel ekonomi, atıkları veya yeterince kullanılmayan varlıkları ekolojik ve finansal faydaları vurgulayan yeni, işlevsel emtialara veya hizmetlere dönüştüren sürdürülebilir bir kalkınma yaklaşımıdır. Bu kavramla ilgili performansı değerlendirmek ve ülke karşılaştırmalarını kolaylaştırmak için, üç boyutta 21 alt göstergede veri toplandı. Döngüsel ekonominin değerlendirilmesi çok yönlü ve çok kriterli bir zorluk içermektedir. Araştırmanın amacı, CRITIC yöntemini kullanarak geri dönüşüm vurgusu, döngüsel malzeme kullanımı, malzeme verimliliği ve atık yönetimi dahil olmak üzere çeşitli konuları değerlendiren göstergelerin ağırlıklarını belirlemektir. Ek olarak, ilgili göstergeler hakkında mevcut verileri olan tüm AB ülkelerini çok kriterli karar verme yaklaşımı olan PROMETHEE yöntemi ile değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın sonuçları, birçok ilgili araştırma çabasının sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Değerlendirmeler Avusturya, Belçika, Fransa, Almanya ve Lüksemburg'un diğer uluslardan olumlu ve önemli bir farklılık gösterdiğini göstermektedir. Genel olarak, Doğu Avrupa ülkeleri ise en alt sıralamalar arasındadır. Bu çalışmaların ve yaklaşımların sonuçları, işletmeler ve hükümetler için çevresel ve dairesel ekonomi hedefleri konusunda stratejik bir karşılaştırma aracı sunmaktadır. Çalışmanın sonucunda, döngüsel ekonomi ve sürdürülebilir çevre ve ekonomi üzerindeki olumlu etkileri konusunda daha fazla farkındalık olması ve farklı yöntemler kullanan gelecekteki araştırmaların bulgularının bu yaklaşımın sonuçlarıyla karşılaştırılması beklenmektedir.