Biyoaktif ilaç adayı yeni molekül sentezleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZNUR EYİLCİM
Danışman: Ömer Tahir Günkara
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Siklokatılma reaksiyonları çeşitli halkalı organik moleküllerin yapımı için önemli dönüşümlerdir. Azot atomu içeren heterohalkalı bileşikler, birçok doğal yapılarda ve tıbbi açıdan önemli bileşiklerde yaygın olarak bulunmaktadırlar. Farmasötik bileşiklerin sentezinde karbon-azot bağı oluşumunun sıklıkla gerekli olduğu düşünüldüğünde, etkili yeni C-N bağı oluşumu yöntemleri geliştirmek önemlidir. Organik kimyanın temel yapıtaşlarından biri olan maleimid bileşiklerinin antibakteriyel, antifungal ve antikanser gibi birçok biyolojik aktiviteye sahip olduğu bilinmektedir. Bu amaçla karakteristik N-C-O bağına sahip olan bu bileşik türevlerinin sentezi son yıllarda büyük ilgi görmektedir. Özellikle glikojen sentaz aktivitesini düzenleyen glikojen sentaz kinaz-3 inhibitörü olarak geliştirilen moleküller içerisinde önemli rol oynamaktadır. Bitişik çoklu azot atomları içeren heterohalkalı bileşikler, çeşitli doğal ürünlerde, ilaçlarda ve biyolojik olarak aktif moleküllerde yer alan çok önemli motiflerdir. Aza-oksiallil katyon olarak bilinen yeni bir ara ürün aracılığıyla [3+3]-siklokatılma reaksiyonları, son zamanlarda azot içeren 6 üyeli heterohalkalı bileşiklerin sentezinde önemli rol oynamaktadır. Önemli bir nitrojen kaynağı sınıfı olarak azidler ise, bu çerçeveleri oluşturmak için organik sentez çalışmalarında çokça kullanılmışlardır. Bu tez çalışmasının ilk bölümünde indol substitue maleimid bileşiklerinin sentezi gerçekleştirilmiştir. Sentezlenen indol substitue maleimid bileşiklerinin azot atomlarına alkil zincir yapıları eklenmiş ve çeşitli gruplarla türevlendirilmiştir. Bu tez çalışmasının ikinci bölümünde ise bir dizi yeni 1,2,3,4-tetrazin türevleri ile 4-oksazolidinon türevlerine ait sentez çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Azidler ve in situ aza-oksiallil katyonlar arasında [3+3]-siklokatılma reaksiyonu gerçekleştirilmiş ve yeni 1,2,3,4-tetrazin ve 4-oksazolidinon bileşikleri sentezlenmiştir. Sentezi gerçekleştirilen tüm bileşiklerin yapıları FTIR, 1H-NMR, 13C-NMR (APT) ve HRMS (QTOF) gibi spektral verilerle aydınlatılmıştır. Ayrıca sentezlenen yeni moleküllerin biyolojik aktivite (antikanser/MTT) ve moleküler kenetleme çalışmaları İstanbul Bilgi Üniversite'sinde gerçekleştirilmiştir.