Tescilli yapılara kullanıcı ve çevresindeki imar uygulamaları kaynaklı müdahalelerin yapısal etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİBEL DEMİREL
Danışman: Ali Osman Kuruşcu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Geçmişten miras alınarak geleceğe aktarılacak, fiziksel olarak varlığını sürdüren ve insanlar tarafından yapılmış her türlü eser ile bir topluma ait değerler bütünü "kültürel miras" olarak tanımlanırken; tarihi yerler, anıtlar, yapılar ve insan eliyle yapılmış her türlü eseri kapsayan, gelecek nesiller için korunması ve saklanması gereken bu eserler "somut kültürel miras" olarak adlandırılmaktadır. Somut kültürel miras kapsamında kalan tarihi yapılar, taşınmaz kültür varlıkları olarak adlandırılmaktadır. Taşınmaz kültür varlığı olarak nitelendirilen tarihi yapıların, eskiyen veya bozulan kısımlarının değiştirilmesi ya da günümüz koşullarına uyarlanması amacı ile bilinçli veya bilinçsizce yapılan kullanıcı kaynaklı müdahaleler ile yakın çevresinde gerekli tedbirler alınmadan yapılan imar uygulamaları kaynaklı müdahaleler sonucunda hasarlar oluşabilmektedir. Özellikle yapının korunmasına olanak veren yeniden işlevlendirmede müdahaleler daha fazla olabilmektedir. Yapı malzemelerinin özelliklerinin bilinmemesi, taşıyıcı sistemin kendine özgü özelliklerinin göz ardı edilmesi ve uygulama sırasında gerekli tedbirlerin alınmaması sebebi ile yapı bir yandan tarihi ve estetik değerini kaybedilmekte, diğer yandan ise taşıyıcı sistemi zarar görebilmektedir. Yapıya yapılacak uygun müdahaleler ile yapının özgünlüğünün korunması ve kullanım standartlarının karşılanması sağlanabilmektedir. Bu denge bozulmadığı sürece yapı sahip olduğu değerleri ile birlikte yaşatılabilmektedir. Bu çalışmada, taşınmaz kültür varlıklarına yapılacak müdahalelerin ülkemizdeki mevcut ve uluslararası koruma yasaları çerçevesinde ilişkilendirilerek yapıda bilinçli ya da bilinçsizce yapılan müdahalelerin yapısal etkilerini, oluşan veya oluşabilecek hasarların tespit ve analiz edilerek detaylı olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında öncelikle kültürel miras ile koruma mevzuatı ele alınmış ve tarihi yapı-müdahale ilişkisi incelenmiştir. Çalışmanın devamında tarihi yapıların yapım ve taşıyıcı sistemlerine göre sınıflandırılması yapılmış, bu sistem içinde yer alan taşıyıcı elamanların özellikleri açıklanmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde bilinçli veya bilinçsizce tarihi yapılara yapılan/yapılabilecek müdahaleler belirlenerek yapım biçimleri açısından sınıflandırılmış ve yapıya etkileri açıklanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla İstanbul ili Beyoğlu ilçesinde yer alan, 19.yy sonu-20.yy başında inşa edilmiş, restorasyon projesi kapsamında ya da herhangi bir projesi olmadan müdahale görmüş ve işlev değişikliğine uğramış 5 adet tescilli yapı seçilerek detaylı olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonunda, elde edilen tüm veriler ve analizler değerlendirilerek yapıdaki müdahalelerin yapısal etkilerinin genel bir değerlendirilmesi yapılmış, yapıların korunmasına yönelik öneriler getirilmiş, mevcut mevzuattaki tarihi yapıların korunmasına ilişkin eksikliklerin tanımlanması ve geliştirilmesi gereken noktalar ortaya konulmaya çalışılmıştır.