Sağlık kurumlarında şiddetin önlenmesinde mekân tasarımının etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşenur Çelik
Danışman: Feride Pınar Arabacıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanlık tarihi boyunca var olan şiddet olgusu, günümüzde toplumun her kesimine yayılmış ve özellikle sağlık sektöründe ciddi bir sorun haline gelmiştir. Bu durum küresel bir boyut kazanarak, sağlık çalışanlarının hem mesleki hem kişisel refahını olumsuz etkilemiştir. Şiddet, bir eylem olarak incelendiğinde, zihinsel bir süreç olarak başlar, psikolojik dinamiklerle şekillenir ve sonuç olarak davranışsal bir tepki ile sonlanır. Bu bağlamda, mimari tasarımın unsurları, şiddetin zihinsel sürecinin evrimini etkileyebilir ve bu süreç tamamlanmadan, olumlu uyaranlar aracılığıyla şiddet eğilimini önleyebilir. Mimari tasarım, özellikle sağlık kurumları gibi şiddet riski yüksek ortamlarda hem şiddeti azaltma hem de çalışanlar ile hastaların psikolojik refahını iyileştirme potansiyeline sahip olabilir. Bu yaklaşım, sağlık çalışanlarının güvenliğini ve hastaların tepkisel davranışlarını iyileştirmek için, mimari tasarımın insan psikolojisiyle olan ilişkisini merkezine alarak yeni çözümler geliştirmektedir. Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet üzerine yapılan araştırmalar, şiddetin özellikle acil servisler ve poliklinik birimlerinde yoğunlaştığını göstermektedir. Polikliniklerdeki işleyiş bozukluklarından kaynaklanan yoğunluğun acil servise yansıması ve bu durumun da acil servisteki şiddet olaylarını arttırma ihtimali göz önünde bulundurularak, özellikle hastanenin temel birimleri olan poliklinik ve poliklinik bekleme alanları üzerine odaklanılmıştır. Polikliniklerde uzun bekleme süreleri, yetersiz ilgi algısı, kalabalık, mahremiyet eksikliği, doktor-hasta arasındaki iletişim kopukluğu ve stresli hasta ile hasta yakınlarının oluşturduğu gerginlik gibi şiddetin nedenlerini önlemek amacıyla; renk, hava kalitesi, gürültü seviyesi, form ve malzeme gibi çeşitli bileşenlerin psikolojik refahı destekleyecek şekilde tasarlanması, polikliniklerin ve bekleme alanlarının daha huzurlu ve güvenli hale getirilmesine katkıda bulunurken aynı zamanda sağlık çalışanlarına yönelik şiddeti önleyebilir. Çalışmanın sonunda önerilen üç katmanlı mimari düzenleme, sağlık tesislerindeki poliklinik ve bekleme alanlarının yeniden yapılandırılmasını içermekte, doktor hasta ilişkisinin güçlendirilmesi, hasta mahremiyetinin sağlanması, sağlık çalışanları ile hasta ve hasta yakınlarının stres seviyelerinin düşürülmesi amaçlanmaktadır.