Marşların Tarihî Olaylarla İlişkileri ve Toplumsal İşlevleri Açısından İstiklâl Marşı Üzerine Bir İnceleme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET FATİH AKBABA
Danışman: Aynur Koçak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Milletlerin, tarih sahnesinde yer aldığı andan itibaren öncelikle kendilerine bir devlet kurma ve yaşadıkları toprakları yurt yahut vatan ilan etmeleri hep öncelikli hedefleridir. Devlet olabildiklerini gösteren birtakım şartları gerçekleştirmeleri gerekir: Başkent ilan etme, bayrak, düzenli ordu, millî marş, iletişim araçları gibi. Millî Marş, milletlerin tarihsel süreçlerini ve dönemsel mücadelelerini anlatan bir şiirin bestelenerek duygularını ve hislerini canlı tutmalarına yardımcı olur. Dünyada "millî marş" kavramının ortaya çıkışı başta Avrupa ülkeleri olmak üzere ve çeşitli ülkelerde ulusal bilincin uyandığı 19. yüzyıllara rastlar.Türk devlet yapısında millî marş gereksinimi Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde II. Mahmut'tan itibaren ortaya çıkmıştır. Çeşitli milletlerle ve dünya ülkeleriyle ilişkiler, kaynaşmalar ve iletişimler oldukça marş kavramının yokluğu daha fazla hissedilmiştir. İlerleyen süreçte bu eksikliğin getirdiği etkilerle birlikte toplumda şiir, müzik etkili olmuş ve çeşitli konularda metinler (memleket, birlik, beraberlik, vatanseverlik) ortaya çıkmıştır. Osmanlı'dan sonra Türkiye Cumhuriyeti'ne giden yolda vatan, millet, bayrak kavramları ile birlikte marş kavramı da bu kavramlarla beraber olmalıydı. Bu ihtiyaç hissedilince Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından milletin yüceliğini öne çıkaracak, milletin kendi mücadelesinin kendi kaderini tayin edeceği vurgusunu yapacak, vatan, millet, bayrak sevgisi aşılayacak bir marş yazılmasına karar verildi ve İstiklâl Marşı Güfte Yarışması açıldı. Tez çalışmasında, marşların tarihî olaylarla ilişkileri ve işlevleri bakımından İstiklâl Marşı üzerine nitel araştırma modellerinden doküman analizi yöntemi izlenerek bir değerlendirme ve inceleme yapıldı. Kaynak metinler ve vesikalar taranıp inceleme yapılmak suretiyle şiirin metni üzerinden kurucu bir metin olarak değerlendirilmesi yapıldı. Marşın dil ve anlatım bakımından işlevselliği üzerine değerlendirilmelerde bulunuldu. Doktora tezi kapsamında kaynak metinleri araştırma arşiv izin yazıları Milli Savunma Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı'ndan alınarak tez kapsamındaki tüm arşivler incelenmiş ve çalışma bu doğrultuda tamamlanmıştır.