Mardin Firdevs Kasrı için Restorasyon ve Yeniden Kullanım Önerisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET KOÇ
Danışman: Ceylan Irem Gençer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde birçok önemli medeniyete ev sahipliği yapan ve yoğun bir tarihi dokuya sahip olan Mardin şehrinin günümüze ulaşan izleri 14. yüzyılda Artuklular dönemiyle başlamış, sonrasında Osmanlı dönemiyle genişlemiştir. Tez kapsamında incelenen Firdevs Kasrı, Mardin İli Merkez ilçesi Nusaybin yolu üzerinde olup Mardin sivil mimarisinde önemli yere sahip yapılardan sadece biridir. Mardin'in geleneksel kasırlarının adları tarihte ilk olarak Artuklu sultanlarının dinlenmelik sayfiye yeri olarak geçmektedir. Firdevs Kasrı dışında yirmi üç adet kasır yapısı daha günümüze ulaşmıştır. Bunların bir kısmı Artuklu döneminde, bir kısmı Osmanlı döneminde ve son olarak Cumhuriyet döneminin ilk yıllarına uzanan bir süreçte yapılmıştır. Mardin sivil mimarisinin daha gelişmiş ve nitelikli bir yapısı olan Firdevs Kasrı, Mardin merkezinin dışında olup Mardin ovasına doğru bütün kente hâkim eşsiz bir manzaraya sahiptir. Bu özelliklerinden dolayı şehri yöneten bütün sultanlar tarafından sürekli tercih edilmiş ve değişen kullanıcılarıyla da birlikte çeşitli müdahaleler geçirmiştir. İlk inşasının Artuklu döneminde (14. yüzyıl) gerçekleştiği düşünülen Mardin Firdevs Kasrı, günümüze sağlam olarak ve özgün mimarisini büyük ölçüde koruyarak gelmiştir. Ziyarete açık olan Firdevs Kasrı'nın mülkiyeti Ensari Zade Şeyh Mehmet Efendi Vakfı'na aittir. Koruma Derecesi olarak Anıtsal 2 kategorisinde olan yapı, 1979 yılında tescil edilerek koruma altına alınmıştır. Bahar ve yaz aylarında Ensari Ailesi tarafından kullanılan kasır havaların soğumasıyla birlikte sadece hizmetli personel tarafından kullanılmaktadır. Mardin'de yaşanan hızlı kentleşme ve yapı sahiplerinin değişen ihtiyaçlarına göre yaptıkları müdahaleler ile bu son derece önemli yapılar hasar görmekte ve özgün karakterleri bozulmaktadır. Bu tez kapsamında Mardin'in özgün bir mimari biçimlenişi olan kasırların önemine vurgu yapılarak bu yapılardan günümüze ulaşanlardan biri olan Firdevs Kasrı için analitik rölöve, restitüsyon, restorasyon ve yeniden kullanım önerilerini içeren detaylı bir çalışma yapılmıştır.