Büyük emlak projelerinin yakın çevreleri üzerinde oluşturduğu dönüşüm baskıları: Ziya Gökalp mahallesi (Ayazma)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF FEYZA UĞUR

Danışman: Tolga İslam

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Ziya Gökalp Mahallesi (Ayazma) sakinleri ile 2020 ve 2021 yıllarında yapılan görüşmeler üzerinden, büyük emlak projelerinin arasında sıkışıp kalmış olan bir mahallede yaşayan sakinlerin yaşamakta oldukları dönüşüm baskılarını ve "kronik bekleyiş" (Jeffrey, 2008) sürecini farklı deneyimleme biçimlerini incelemektedir. İstanbul'un çeperinde yer alan Ayazma, 1980'lerde göçlerle oluşan, sanayiye yakınlığı nedeniyle tercih edilen ve toplumun dezavantajlı kesimlerinin çoğunlukta olduğu bir gecekondu yerleşimidir. 2002 yılında inşaatı tamamlanan Olimpiyat Stadyumu, Ayazma'daki dönüşüm sürecinin ilk adımı olarak görülebilir. Stadyum inşaatının ardından 2005 yılında bölgenin güneyinin gecekondu dönüşüm alanı olarak ilan edilmesi ve bu alana üst-orta ve üst sınıflara hitap eden bir kapalı site projesinin (Ağaoğlu My World Europe) inşa edilmesi ile bölgenin çehresini tamamen değiştirecek dönüşüm süreci başlamıştır. Bu projeyi TOKİ, Emlak Konut ve özel konut geliştirici firmalar tarafından inşa edilen çok sayıda konut projesi izlemiştir. 2015 yılında ise 'riskli alan' ilan edilmesi ile Ziya Gökalp Mahallesi üzerindeki dönüşüm baskısı yeni bir boyut kazanmıştır. Mahalle bugün, etrafında gerçekleşen büyük inşaat projeleri arasında sıkışıp kalan ve dönüşmeyi bekleyen bir yer görünümündedir. Alanda uzun süredir yaşamakta olan birçok sakin mahallenin içine girdiği dönüşümsüzlük sürecinde mahalleyi terk etmiştir. Bu makalenin odağına aldığı mahallede kalan sakinler ise "her gün yerinden edilme" (everyday displacement) (Stabrowski, 2014) olarak tarif edebileceğimiz bir süreci deneyimlemektedir.