Yalın Tedarik Zinciri Kapsamında Sanayi 4.0 için Sektörel Önceliklendirmenin Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımıyla Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURŞAH ALKAN
Danışman: İhsan Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İlk Sanayi Devrimi'nden bu yana daha sonraki devrimler üretimde radikal değişimlere yol açmış ve şu an içinde bulunduğumuz, Dördüncü Sanayi Devrimi olarak adlandırılan Sanayi 4.0'ı ortaya çıkarmıştır. Sanayi 4.0, modüler yapılı akıllı fabrikalarda siber fiziksel sistemler ile fiziksel işlemleri izleyerek nesnelerin birbirleriyle ve insanlarla iletişime geçmesini ve bunun sonucu olarak da merkezi olmayan işbirlikçi kararlar verilmesini sağlar. Sanayi 4.0 kavramı dünyadaki endüstriler ve akademisyenler arasında en önemli imalat konularından biri olmasının yanı sıra şu anda tedarik zinciri ve lojistikte dahil olmak üzere tüm sektörleri etkileyebilecek potansiyele sahip bir konu haline gelmiş ve bu alanda birçok çalışma yapılmıştır. Bu yüzden, günümüzdeki rekabet koşullarında işletmelerin varlıklarını koruması ve sürdürmesi için Sanayi 4.0'ı organizasyonlarında uygulamaları kaçınılmaz olmuştur. Bu duruma bağlı olarak "Dijital tedarik zinciri" terimi endüstriyel dünyada ilk kez tanıtılan ve akademik alanda popülerliğini kazanan nispeten yeni bir kavram olarak ortaya çıkmıştır. Yalın, katma değer yaratmayan israfları ve süreçleri ortadan kaldırmakla ilgilenerek daha az işgücü, ekipman, malzeme ve zaman ile katma değeri yüksek süreçler yaratmak anlamına gelmektedir. Dijital tedarik zinciri ortamında yalın yöntemlerin uygulanmasıyla tamamen özerk, hatasız ve ideal bir işlem akışına sahip küresel bir tedarik zinciri oluşturulması amaçlanmakta ve bu durum sektörlerin gelecekteki vizyonunu oluşturmaktadır. Bu çalışmada, yalın yönetim ile Sanayi 4.0 arasındaki etkileşim vurgulanmaya çalışılmakta ve yalın tedarik zinciri yaklaşımında Sanayi 4.0 için sektörel önceliklendirmenin çok kriterli karar verme yaklaşımı ile belirlenmesi amaçlanmaktadır. Değerlendirme sürecinde ortaya çıkan belirsizlikleri giderebilmek için bulanık mantıktan yararlanılmıştır. Özellikle belirsizlik ortamında daha kapsamlı ve daha doğru sonuçlar elde edebilmek, belirsizliğin etkisini en aza indirebilmek için bulanık mantığın yeni uzantısı olan Pisagor bulanık kümelerin kullanılması tercih edilmiştir. Çalışmada kullanılacak ana kriter ve alt kriterler belirlenerek sektörler değerlendirilmiş ve alternatifler arasında bir sıralama yapılmıştır. Kriterlere ait ağırlıkların hesaplanması ve alternatiflerin sıralanması için Pisagor bulanık analitik hiyerarşi süreci (PBAHS) yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda dört ana kriter ve on sekiz alt kriterden oluşan hiyerarşik bir yapı oluşturulmuş ve dört sektör için karşılaştırma yapılmıştır. Değerlendirme sonucunda yalın tedarik zinciri yaklaşımında Sanayi 4.0 dönüşümünü en iyi uygulayacak sektör olarak sanayi ve üretim sektörü belirlenmiştir. Sektörleri en çok etkileyen ana kriterin metodolojik kriteri olduğu alt kriterin ise müşteri odaklılık/iş modelleri geliştirme kriteri olduğu belirlenmiştir. Alternatifler sıralandıktan sonra ana kriterlerin ağırlıkları değiştirilerek duyarlılık analizi yapılmıştır. Böylece kriter ağırlıklarının sıralama üzerindeki etkisi analiz edilmiş ve mevcut durum ile farklı senaryolar karşılaştırılmıştır.