Farklı Ekstraksiyon Yöntemlerinin Enginarın Antioksidan Aktivitesine Etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DORUK AKDOĞAN

Danışman: Ayşegül Peksel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Serbest radikaller, hücre çekirdeği, DNA, proteinler, karbohidratlar ve lipidler gibi hücrelerin zarlarında yer alan biyolojik moleküllere zarar veren oldukça reaktif türlerdir. Serbest radikallerin bu biyomoleküller üzerinde oluşturduğu oksidatif hasar, oksidatif stres olarak tanımlanır. Antioksidanlar, elektron aktarımıyla serbest radikalleri nötralize eden ve bu şekilde onların hasar verme kapasitelerini düşüren yeterince kararlı moleküllerdir. Bu antioksidanlar, esas olarak serbest radikal süpürücü özellikleri sayesinde hücresel hasarı azaltır veya engeller. Güney Avrupa ve Akdeniz çevresinde yetişen enginar (Cynara scolymus L.), papatyagiller familyasından mavi-mor renkli çiçekler açan, 50–150 cm boyunda olan çok senelik otsu bir bitkidir. Enginardan elde edilen çeşitli ekstrelerin antioksidan, antimikrobiyal, antienflamatuvar ve antitümör etkiler taşıdığı bilinmektedir. Brakte enginar yaprakları, özellikle gıda endüstrisinin atığıdır. Bu atık kısım, çeşitli endüstriyel proseslerde; gıdalarda koruyucu özellik gösterme, raf ömrünü uzatma, besleyici değer kazandırma, aroma ve renklendirme gibi amaçlar için değerlendirilebilir. Böylece, atık olan ucuz bir materyalin, endüstride sentetik antioksidanların yerini alarak değerlendirilmesi de mümkün olacaktır. Bu çalışmada, ekstraksiyon yöntemlerinin antioksidan aktivite üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu amaçlar için, ultrases-destekli ekstraksiyon ve Soxhlet ekstraksiyon metotları karşılaştırıldı. Ekstraktlar enginarın baş kısmının yapraklarından Soxhlet ekstraksiyonu veya ultrases-destekli ekstraksiyon yöntemleri kullanılarak elde edildi. Ekstreler, antioksidan aktiviteleri açısından değerlendirildi. Daha sonra, çözücü ve ekstraksiyon süresi gibi parametreler bu ekstraktlar göz önüne alınarak farklı antioksidan aktivite metotları çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar standart antioksidanlarla (BHA, askorbik asit, α-tokoferol ve troloks) karşılaştırıldı. Sonuç olarak, çevreye dost, enerji israfını önleyen ve zamanın etkin şekilde kullanımını sağlayan bir yöntem olduğu anlaşılan ultrases-destekli ekstraksiyonun geleneksel metod yerine tercih edilebilecek potansiyelde bir ekstraksiyon yöntemi olduğu görülmüştür.