5366 sayılı yasa kapsamında yürütülen yenileme projelerinin yasal boyutu: Tarlabaşı, Sulukule ve Fener-Balat örnekleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAFA AVCIOĞLU
Danışman: Tolga İslam
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son 15-20 yıl içerisinde çıkarılan yeni kanunlar ve yürürlüğe giren yeni düzenlemeler ile Türkiye'deki sit alanlarına yönelik yenileme ve kentlerdeki dönüşüm politikalarında köklü değişimler yaşanmıştır. 2005 yılında yürürlüğe giren 5366 sayılı "Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıklarının Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun" ile sit alanlarında yenileme projelerinin önü açılmıştır. Bu çalışmada, 5366 sayılı kanun kapsamında İstanbul'da ilan edilen yenileme alanlarına yönelik yargıya taşınan itirazların, projelerin uygulama sürecini nasıl etkilediği incelenmektedir. 5366 sayılı kanun tüm Türkiye'deki sit alanlarında yenileme uygulamalarının önünü açmıştır. Bu kapsamda İstanbul özelinde ve İstanbul içerisindeki iki belediye bu konuda öncü bir rol oynamıştır. Çalışmada, İstanbul'da 5366 sayılı kanun kapsamında Fatih ve Beyoğlu ilçelerinde yenileme alanı olarak belirlenen alanların proje süreçleri incelenerek yargı kararları ile proje süreçleri farklılaşan Tarlabaşı, Sulukule ve Fener-Balat yenileme alanlarındaki uygulama süreçlerinin yargı denetiminden nasıl etkilendiği incelenecektir. Seçilen üç alan, hem meslek odalarının yenileme projelerinin uygulanmasına yönelik itirazlarını mahkemeye taşıdığı, hem de mahkemelerin nihai kararının projenin iptali yönünde olduğu alanlardır. Her üç bölgede hukuksal süreç yenileme projelerini geliştirmekte olan iradenin aleyhine sonuçlanmıştır. Benzer hukuksal süreçler geçirmiş olsalar da her üç bölgede projelerin uygulama süreci farklı şekilde ilerlemiştir. Araştırmanın odağı 5366 sayılı kanun kapsamında Fatih ve Beyoğlu ilçelerinde yenileme alanı ilan edilen alanlar olsa da seçilen üç proje üzerinden yapılan çıkarımların benzer politik bağlamda başka kanun maddelerine dayanarak üretilen projeler ile ilgili süreçler için emsal olma potansiyeli vardır.