İnsan Nöroblastoma Hücrelerinde Metal Uyarıcılı Oksidatif Stresle İndüklenen Alzheimer Modeli
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Elif KARAMAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Alper YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya genelinde görülen demansın en sık nedeni olan Alzheimer; merkezi sinir sistemindeki sinaps ve nöronal kayıp, hafıza kaybı ve bilişsel bozukluklarla ilişkilendirilen, ilerleyici nitelikteki nörodejeneratif bir hastalıktır. Tedavi edilebilmesi ve önlenebilmesinde hastalığa neden olan etkenlerin bilinmesi önemlidir. Ancak hastalığın çok faktörlü oluşu ve deneysel modellerini oluşturmadaki güçlüklere bağlı olarak Alzheimer etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamıştır. Bununla birlikte, oksidatif stresin hastalığın erken dönem patogenezinde rol oynadığı, amiloid-beta birikiminde etkili olduğu ve Alzheimer'lı beyinde oksidatif stresi uyaran metallerin birikiminde artış olduğu bilinmektedir. Literatürde; farklılaşmamış hücre hatlarında amiloid-beta proteinlerinin ve metal iyonlarının doğrudan uygulandığı modeller ile genetik olarak modifiye edilmiş ve amiloid-beta üretebilen hücrelerle oluşturulmuş metal iyonlarının etkilediği in vitro modeller mevcuttur. Ancak bu modeller geç dönem Alzheimer patolojisini yansıtmaktadır. Tez çalışmasında ise; Alzheimer'ın erken dönemlerinde ve ilerlemesinde önemli rol oynayan oksidatif stresin indüklediği bir in vitro Alzheimer modeli oluşturmak amaçlanmaktadır. Bu amaçla nöron-benzeri özellikteki insan nöroblastoma hücreleri (SH-SY5Y) ile bu hücrelerin nöronal özelliklerini geliştirmek için, retinoik asit uygulaması ile farklılaştırılmış SH-SY5Y hücreleri kullanılmıştır. Oksidatif stresi indükleyici olarak bakır sülfat çözeltisi kullanılmış; MTT, ELISA ve reaktif oksijen türleri (ROS) belirleme yöntemleri uygulanmıştır. Sonuç olarak, 50-200 mikromolar bakır sülfat uygulaması, farklılaşmamış ve farklılaşmış hücrelerde kontrole kıyasla hücre canlılığında azalma, amiloid-beta42 konsantrasyonunda ve ROS düzeyinde artış sağlamıştır. Farklılaşmış hücrelerle kurulan modelin, farklılaşmamış hücrelere göre, nöronal özellikleri ve Alzheimer patolojisini güçlü şekilde temsil ettiği belirlenmiştir. Sonuçlar, ilk kez bu çalışmada retinoik asit ile farklılaştırılmış SH-SY5Y hücreleri ile oluşturulan, bakır iyonları aracılı oksidatif stresle indüklenen Alzheimer modelinin; Alzheimer hastalığı araştırmalarında faydalı ve etkili bir model niteliğinde olduğunu göstermektedir.