Türkçedeki –mAdAn Zarf-fiil Ekinin Kökeni

Creative Commons License

Merhan A.

II. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Sempozyumu, Almati, Kazakistan, 20 - 22 Mayıs 2015, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Almati
  • Basıldığı Ülke: Kazakistan
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Yıldız Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Türkçede olumsuzluk anlamını içeren –mAdAn zarf-fiil ekinin Anadolu’daki gelişimi, alan araştırmacılarını uzun zamandan beri meşgul etmektedir. Genel olarak Eski Türkçedeki -matı(n) ekine dayandığı ve bu şeklin günümüzde Türkiye Türkçesinde –mAdAn biçiminde kullanıldığı yönündedir. Bu bağlamda ileri sürülmüş olan üç görüş ele alındıktan sonra Eski Anadolu Türkçesinde gözden kaçmış bir başka eke (–mAzdAn) dikkat çekilmiştir. Anadolu’daki Türkçenin ilk aşamasında –mAzdAn ve –mAdIn iki farklı ek durumundayken zamanla tek biçimde kullanılmaya başlamıştır. Dolayısıyla bu çalışmada Türkiye Türkçesindeki –mAdAn zarf-fiil ekinin doğrudan Eski Türkçedeki –matı(n) ekinin bir devamı olmayıp başka bir ekle bu ekin kaynaşması sonucunda ortaya çıktığı görüşü ileri sürülmektedir.

THE ORIGIN OF THE VERBAL ADVERB SUFFIX –mAdAn IN TURKISH


The development of the verbal adverb suffix –mAdAn, that includes the negative meaning in Turkish, has been keeping field researchers busy. The general opinon is that the suffix is based on the Old Turkic suffix –matı(n) and this is used as –mAdAn in Turkish. After dealing with three views alleging in this sense, a different suffix (–mAzdAn) from Old Anatolian Turkish is remarked. At the beginning of the Turkish in Anatolia, –mAzdAn and –mAdIn were two different suffix but eventually, they are used as one. Therefore, in this article, it is argued that the verbal adverb suffix –mAdAn is not directly the continuity of the Old Turkic suffix –matı(n), but is a contraction of this suffix with another suffix.