HAKİKAT REJİMLERİ, MİKRO-İKTİDAR VE MİKRO-DİRENİŞ: TAN GAZETESİNDE SABİHA SERTEL’İN ELEŞTİREL GAZETECİLİĞİ

Günay İ. E.

International Journal of Communication and Media Research, cilt.6, sa.2, ss.85-97, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışma, Michel Foucault’nun iktidar, hakikat rejimi ve direniş kavramlarından hareketle, Sabiha Sertel’in Tan gazetesindeki eleştirel gazetecilik metinlerini söylemsel bir analize tabi tutmaktadır. İktidarı, yalnızca baskıcı bir aygıt olarak değil; söylemler, normatif yapılar ve sistemli bilgi üretimi aracılığıyla işleyen üretken bir toplumsal ilişkiler ağı olarak tanımlayan bu araştırma, 1945 yılının Mayıs-Kasım dönemine odaklanmaktadır. İktidarın ürettiği hakikat rejimleri karşısında Sabiha Sertel’in yürüttüğü söylemsel mücadeleye odaklanan bu çözümleme; yazarın egemen doğruları zayıflatmak adına hukuki, ekonomik ve ideolojik sınırlılıkları aynı taktiksel zemin üzerinden nasıl problemleştirebildiğini görünür kılmayı amaçlamaktadır. Araştırma bulguları, Sertel’in yazınsal evreninde iktidarın sadece doğrudan sansürle değil, müphem hukuki ve iktisadi mekanizmalarla inşa edildiğini göstermektedir. Buna mukabil Sertel’in pratiği, iktidarın ürettiği "mutlak doğru" söylemlerini kesintiye uğratan ve ironik anlatılar, söylemsel kaydırmalar gibi yöntemlerle alternatif hakikat alanları inşa eden bir mikro-direniş modeli olarak belirmektedir. Sonuç olarak çalışma, Tek Parti dönemi basınında iktidar ile direnişin statik konumlar olmadığını; söylemsel pratikler düzleminde sürekli yeniden müzakere edilen akışkan ilişkiler olduğunu ortaya koymaktadır.

This study provides a discursive analysis of Sabiha Sertel’s critical journalistic texts in the newspaper Tan, drawing upon Michel Foucault’s conceptualizations of power, regimes of truth, and resistance. Defining power not merely as a repressive apparatus, but as a productive network of social relations operating through discourses, normative structures, and systematic knowledge production, the research focuses on the historical period between May and November 1945. Focusing on Sabiha Sertel’s discursive struggle against the regimes of truth produced by power, this analysis aims to render visible how the author problematized legal, economic, and ideological limitations on the same tactical ground in order to weaken dominant discourses. The findings demonstrate that in Sertel’s literary universe, power is constructed through ambiguous legal frameworks and economic management models. Conversely, Sertel’s journalistic practice emerges as a model of micro-resistance that disrupts the "absolute truth" discourses produced by power and constructs alternative fields of truth through ironic narratives and discursive shifts. In conclusion, this study reveals that power and resistance in the press during the Single-Party era were not static positions, but rather fluid relations constantly renegotiated within the plane of discursive practices.