Ortaöğretim Öğrencilerinin Sosyal Ağ Kullanma ve İnternet Bağımlılığı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi


Türel Y. K. , Toraman M. , Polat E.

8th International Computer and Instructional Technologies Symposium (ICITS2014), Edirne, Türkiye, 18 - 20 Eylül 2014, ss.185

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Edirne
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.185

Özet

Bilgisayar ve internet teknolojileri bireylerin yaşamlarını ciddi bir şekilde etkilemektedir (Aksüt, Özer, Gündüz ve Kaşıkçı, 2008). Hayatımıza çeşitli kolaylıklar sağlayan internetin bilinçsiz kullanımı, birçok problemi de beraberinde getirmektedir. Bu problemlerden biri de internet bağımlılığıdır. Birey tarafından aşırı internet kullanma isteğine karşı konulmaması, internete bağlı olunmadan geçirilen vaktin önemsenmemesi ve bu zamanlarda gergin davranışlar sergilenmesi, kişinin iş, sosyal ve aile hayatının zarar görmesi internet bağımlılığı olarak tanımlanmıştır (Young, 1996). Tüm dünyada geniş kullanıcı kitlesine sahip olan ve büyük hızla yayılan sosyal ağlar, bireylerin vakit geçirmek, stres atmak, günlük gelişmeleri takip etmek gibi çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. Birçok nedenle kullanılan sosyal ağlarda geçirilen zamanın artması, kontrol edilememesi bireyler üzerinde olumsuz etkiler doğurmakta ve bağımlılığı tetikleyebilmektedir. Bu çalışmada ortaöğretim öğrencilerinin internet ve sosyal ağ sitelerine bağımlılık düzeyleri çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Veri toplama aracı olarak, kişisel bilgi formu, Öğrencilerin İnternet bağımlılığı düzeylerini ölçmek amacıyla Young (1996) tarafından geliştirilen "İnternet Bağımlılığı ölçeği", sosyal ağ kullanım düzeylerini belirlemek amacıyla Toraman (2013) tarafından geliştirilen "Sosyal Ağ Kullanım Düzeyi Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde yer alan dokuz ortaöğretim kurumunun 10., 11. ve 12. sınıflarında öğrenim görmekte olan 1302 öğrenci (%51’i kız ve %49’u erkek) oluşturmaktadır. Verilerin analizinde ise betimsel ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre internet bağımlılığı, bilgisayarı kullanma ortamına göre anlamlı farklılık göstermektedir. Bu farklılığın, bilgisayarı okul, kütüphane, internet kafe ve evde kullananların lehine olduğu görülmektedir. Sosyal ağ kullanım düzeyi de bilgisayarı kullanma ortamına göre anlamlı farklılık göstermektedir. Bu farklılık kütüphane ve İnternet kafede bilgisayarı kullananların lehinedir. İnternete bağlanma ortamının internet bağımlılığı ve sosyal ağ kullanma düzeyine göre etkisi analiz edildiğinde; internet bağımlılığı yalnızca internete kütüphanede bağlananların lehine anlamlı farklılık göstermektedir. Sosyal ağ kullanım düzeyi ise, internete kütüphane, İnternet kafe, ev ve cep telefonuyla bağlananların lehine anlamlı farklılık göstermektedir. İnterneti kullanma amacı, İnternet bağımlılığı ve sosyal ağ kullanma düzeyine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Analiz sonuçları, İnterneti sosyal ağlara bağlanmak amacıyla kullanmanın internet bağımlılığına etkisi olmadığı göstermektedir. Sosyal ağları kullanma sebebinin internet bağımlılığı ve sosyal ağ kullanma düzeyine göre etkisi analiz edilmiştir. Analiz sonucuna göre internet bağımlılığı sosyal ağları kullanma amacı, arkadaşlarla iletişim, sosyal çevre edinme, yeni arkadaşlıklar kurma, bilgi paylaşımı, video, ses, güzel sözler vs. paylaşımı olanların lehine anlamlı farklılık göstermektedir. Sosyal ağ kullanma düzeyi ise sosyal ağları arkadaşlarla iletişim, sosyal çevre edinme, yeni arkadaşlıklar kurma, bilgi paylaşımı için kullananların lehine anlamlı farklılık göstermektedir. Analiz sonuçları sosyal ağları, oyun ve vakit geçirme amacıyla kullanmanın internet bağımlılığı ve sosyal ağ kullanma düzeyine etkisi olmadığını göstermektedir. Bilinçli internet kullanımını teşvik ve tavsiye etme noktasında başta aileler ve rehber öğretmenler olmak üzere okul yöneticileri ve Milli Eğitim Bakanlığının ek tedbirler alması gerekli görülmektedir. Teknoloji ile içi içe olan neslin bağımlılık konusunda duyarlı davranmalarını sağlayacak politikalar belirlenmelidir. Bilim ve popüler kültür ortamlarının internet aracılığıyla bireylerin yaşam tarzını dahi değiştirebileceği göz önünde bulundurulmalı, bu değişimin olumlu yönde olması için ilgili kişi ve kurumlarca çalışmalar yapılmalıdır.