Ortaokul Öğrencilerinin Okuma Tercihlerine Karşılaştırmalı Bir Bakış: Öğretmen ve Öğrencilerle Mülakatlar

Creative Commons License

ARICI A. F., Güneş G., Günaydın Y.

Hayef:journal of education (Online), sa.1, ss.1-11, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmanın amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin okuma alışkanlıklarını öğretmen ve öğrenci görüşleri doğrultusunda karşılaştırmalı olarak incelemek ve ortaokul kademesine yönelik bir kitap öneri listesi oluşturmaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseniyle yürütülen çalışmada 34 Türkçe öğretmeni ve 83 ortaokul öğrencisi katılımcı olarak yer almıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre öğretmenler, öğrencilerin kitap okumaya yönelmesinde veli teşviki, akademik başarı beklentisi, not kaygısı ve ödevlerin etkili olduğunu belirtmiştir. Öğrenciler ise okuma motivasyonlarını daha çok duygusal nedenler, merak duygusu ve kişisel ilgi alanlarıyla ilişkilendirmiştir. Kitap önerilerinde öğretmenlerin pedago- jik uygunluğu, öğrencilerin ise içerik ve yapısal özellikleri öncelediği belirlenmiştir. Araştırma kapsamında öğretmenler tarafından 70, öğrenciler tarafından 51 kitap önerilmiş ve bu listelerde 37 ortak kitap tespit edilmiştir. Her iki grubun önerilerinde öyküleyici metin türünün ağırlıkta olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçları, öğrencilerin ağırlıklı olarak macera temalı ve ilgi çekici kitaplara yöneldiğini, düzenli kitap okuma alışkanlığının dil ve iletişim becerilerinin gelişimine önemli katkılar sunduğunu ve teknolojik gelişmelere rağmen basılı kitapların hâlen öncelikli olarak tercih edildiğini ortaya koymaktadır.
The aim of this study is to comparatively examine the reading habits of middle school students based on the perspectives of both teachers and students, and to develop a recommended reading list tailored for the middle school level. Conducted using a phenomenological design-one of the qualitative research methods-the study involved 34 Turkish language teach- ers and 83 middle school students as participants. Data were collected through semi-structured interview forms and analyzed using content analysis. According to the findings, teachers stated that parental encouragement, expectations of academic achievement, grade anxiety, and homework were influential in directing students toward reading. Students, on the other hand, associated their reading motivation more with emotional reasons, curiosity, and personal interests. Regarding book recommendations, it was found that teachers prioritized pedagogical appropriateness, whereas students emphasized content and structural features. Within the scope of the study, 70 books were recommended by teachers and 51 by students, with 37 books appearing on both lists. It was observed that narrative texts were predominant in the rec- ommendations of both groups. The results of the research indicate that students tend to prefer adventure-themed and engaging books, that regular reading habits significantly contribute to the development of language and communication skills, and that despite technological advancements, printed books remain the primary choice for reading.