Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Creative Commons License

KAHRAMAN S., ERDOĞMUŞ N.

İş ve İnsan Dergisi, cilt.13, sa.2, ss.138-159, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, pilotların uçuş lisanslarını koruyabilmek için yerine getirmeleri gereken periyodik tıbbi gerekliliklerin üzerlerinde yarattığı 'sağlık gereklilikleri karşılama kaygısı' düzeyini belirlemek ve literatürdeki boşluktan hareketle bu amaca yönelik özgün bir ölçek geliştirmektir. Yöntem: Çalışma, ölçek geliştirme yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma kapsamında, Türkiye'de görev yapan 100 pilot ile saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin psikometrik uygunluğu geçerlilik ve güvenilirlik analizleri ile test edilmiştir. Bulgular: Bulgular, geliştirilen "Sağlık Gereklilikleri Karşılama Kaygı Ölçeği"nin 9 madde ve tek boyuttan oluşan, toplam varyansın %64'ünü açıklayan geçerli ve güvenilir bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Pilotların sağlık sertifikalarını kaybetme konusunda orta düzeyde bir kaygı yaşadıkları tespit edilmiştir. Özgün Katkı: Bu çalışma, literatürde ilk kez "sağlık gerekliliklerini karşılama kaygısı" kavramını doğrudan ölçebilen psikometrik bir araç sunarak hem akademik yazına hem de havayolu işletmelerinin insan kaynakları ve emniyet yönetimi uygulamalarına önemli bir katkı sağlamaktadır.
Purpose: This study aims to determine the level of "anxiety about meeting health requirements" experienced by pilots due to the periodic medical requirements they must fulfill to maintain their flight licenses, and to develop an original scale for this purpose by addressing a gap in the literature. Design/methodology/approach: This study employs a scale development methodology. A field study was conducted with 100 pilots working in Türkiye. The psychometric suitability of the scale was tested through validity and reliability analyses. Findings: The findings indicate that the developed "Health Requirements Compliance Anxiety Scale" has a valid and reliable structure consisting of 9 items and a single dimension, explaining 64% of the total variance. It was determined that pilots experience a moderate level of anxiety about losing their medical certificates. Originality: This study contributes to the literature by presenting a psychometric tool that, for the first time, can directly measure the concept of "anxiety about meeting health requirements," offering a significant contribution to both academic literature and the human resources and safety management practices of airline companies.